RAQAMLI KRITERIAL - DIAGNOSTIK BAHOLASH VA INDIVIDUAL RIVOJLANTIRISH TIZIMINI BO’LAJAK PEDAGOGLARNING KASBIY KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISHDAGI O’RNI
Keywords:
bo'lajak pedagog, kasbiy kompetensiya, raqamli baholash, kriterial baholash, diagnostik baholash, kompetensiyaviy yondashuv, mezon, ko'rsatkich, diagnostik topshiriq, kompetensiya profili, individual rivojlanish trayektoriyasi, raqamli ta’lim, pedagogik diagnostika, refleksiya, qayta diagnostika.Abstract
Mazkur maqolada bo'lajak pedagoglarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish jarayonida raqamli kriterial-diagnostik baholash va individual rivojlantirish tizimining pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqotning dolzarbligi zamonaviy ta’lim jarayonida bo'lajak pedagoglarning kasbiy tayyorgarligi natijalarini faqat yakuniy baholash bilan cheklanmasdan, ularning kompetensiyalarini mezon, ko'rsatkich va darajalar asosida muntazam diagnostika qilish hamda aniqlangan natijalar asosida individual rivojlanish trayektoriyasini belgilash zarurati bilan izohlanadi. O'zbekiston Respublikasining Milliy malakalar ramkasida o'qitish natijalarini baholash, kompetensiyalarni tavsiflash va malakaga erishish yo'llarini belgilashga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada kasbiy kompetensiyalarni baholashning “mezon -ko'rsatkich -diagnostik topshiriq -daraja -individual rivojlantirish -qayta diagnostika” izchil mexanizmini shakllantirish taklif etiladi. Raqamli diagnostika vositalari orqali bo'lajak pedagogning kasbiy-kognitiv, amaliy-operatsion, kommunikativ, raqamli va refleksiv kompetensiyalarining rivojlanish holatini aniqlash, natijalarni individual kompetensiya profili ko'rinishida aks ettirish hamda aniqlangan ehtiyojlarga mos rivojlantiruvchi topshiriqlarni belgilash nazarda tutiladi. Mazkur yondashuv baholashni faqat natijani qayd etuvchi vosita emas, balki kasbiy kompetensiyalarni keyingi rivojlantirishni boshqaruvchi pedagogik mexanizm sifatida talqin qilish imkonini beradi. Taklif etilayotgan tizimning asosiy mohiyati diagnostika natijalarini individual rivojlanish strategiyasi bilan uzviy bog'lash va qayta diagnostika orqali rivojlanish dinamikasini aniqlashdan iborat.
References
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2024, 30-sentabr). O'zbekiston Respublikasi milliy malaka tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida: PQ-345-son qaror. LexUZ.
2. O'zbekiston Respublikasi. Ta’lim to'g'risida: O'zbekiston Respublikasining Qonuni, O'RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr.
3. European Commission, Joint Research Centre. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu. Publications Office of the European Union.
4. European Parliament & Council of the European Union. (2017). Council Recommendation of 22 May 2017 on the European Qualifications Framework for lifelong learning and repealing the Recommendation of the European Parliament and of the Council of 23 April 2008. Official Journal of the European Union.
5. OECD. (2005). Formative Assessment: Improving Learning in Secondary Classrooms. OECD Publishing, Paris. https://doi.org/10.1787/9789264007413-en
6. OECD. (2023). OECD Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. OECD Publishing, Paris.
7. OECD. (2023). Education at a Glance 2023: OECD Indicators. OECD Publishing, Paris.
8. Boud, D., & Falchikov, N. (Eds.). (2007). Rethinking Assessment in Higher Education: Learning for the Longer Term. Routledge.
9. Biggs, J., & Tang, C. (2011). Teaching for Quality Learning at University (4th ed.). Open University Press.
10. Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 5(1), 7–74.
11. Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77(1), 81–112.
12. Sadler, D. R. (1989). Formative assessment and the design of instructional systems. Instructional Science, 18, 119–144.
13. Schön, D. A. (1983). The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. Basic Books.
14. Biggs, J. (1996). Enhancing teaching through constructive alignment. Higher Education, 32, 347–364.
15. UNESCO. (2018). UNESCO ICT Competency Framework for Teachers (Version 3). UNESCO.
16. Council of Europe. (2018). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment -Companion Volume. Council of Europe.
17. O'zbekiston ilmiy tadqiqotlari
18. O'zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi materiallari. Bo'lajak pedagoglarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, baholash va raqamli diagnostika masalalariga oid dissertatsiya tadqiqotlari. OAK rasmiy ma’lumotlar bazasi.
19. O'zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi materiallari. Bo'lajak boshlang'ich ta’lim o'qituvchilarining metodik tayyorgarligini kvalimetrik diagnostika qilishga oid tadqiqotlar. OAK rasmiy ma’lumotlar bazasi.
20. O'zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi materiallari. Raqamli platformalar vositasida bo'lajak o'qituvchilarning kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish va baholashga oid tadqiqotlar. OAK rasmiy ma’lumotlar bazasi.
