РАҚАМЛИ КУЗАТУВ ВОСИТАЛАРИНИ ҚЎЛЛАШДА ШАХСИЙ ҲАЁТ ДАХЛСИЗЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШНИНГ ҲУҚУҚИЙ КАФОЛАТЛАРИ
Keywords:
рақамли кузатув, шахсий ҳаёт дахлсизлиги, биометрик маълумотлар, юзни таниб олиш технологияси, сунъий интеллект, маълумотларни ҳимоя қилиш, privacy by design, рақамли ҳуқуқлар.Abstract
Мазкур мақолада рақамли кузатув технологияларининг жадал ривожланиши шароитида шахсий ҳаёт дахлсизлигини таъминлашнинг ҳуқуқий кафолатлари таҳлил қилинган. Хусусан, юзни таниб олиш технологиялари, биометрик идентификация тизимлари, сунъий интеллект асосидаги мониторинг механизмлари ҳамда давлат ва хусусий сектор томонидан амалга оширилаётган рақамли кузатув амалиётининг инсон ҳуқуқларига таъсири ўрганилган. Мақолада GDPR, Европа Иттифоқининг AI Act ҳужжати, БМТнинг рақамли муҳитда шахсий ҳаёт дахлсизлигига оид ёндашувлари ва халқаро тажрибалар таҳлил қилиниб, миллий қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар ишлаб чиқилган. Шунингдек, «privacy by design» ва «security by design» концепциялари асосида рақамли тизимларни яратиш зарурати асослаб берилган
References
1. Gstrein O.J., Beaulieu A. How to Protect Privacy in a Datafied Society? Philosophy & Technology, 2022.
2. Wang X., Wu Y.C., Zhou M., Fu H. Beyond Surveillance: Privacy, Ethics, and Regulations in Face Recognition Technology. Frontiers in Big Data, 2024.
3. Simmler M., Canova G. Facial Recognition Technology in Law Enforcement: Regulating Data Analysis of Another Kind. Computer Law & Security Review, 2025.
4. Del-Real C., De Busser E., van den Berg B. A Systematic Literature Review of Security and Privacy by Design Principles, Norms, and Strategies for Digital Technologies. International Review of Law, Computers & Technology, 2025.
5. Lund-Tønnesen J. Digital Surveillance Governance: Understanding Developments in the Use of Personal Data in Public Sector Reform. Public Management Review, 2026.
6. Țical G.M. Facial Recognition and Biometric Systems: Benefits and Challenges for Law Enforcement. Land Forces Academy Review, 2025.
7. General Data Protection Regulation (GDPR).
8. European Union Artificial Intelligence Act (AI Act).
9. Universal Declaration of Human Rights.
10. International Covenant on Civil and Political Rights.
11. Cavoukian A. Privacy by Design: The 7 Foundational Principles. 2009.
12. Digital Privacy and State Surveillance: An Indian Legal and Technological Perspective. 2025.
