ERKIN IQTISODIY ZONALAR TASHKIL ETILISHINING HUDUDIY SANOAT MAHSULOTLARI ISHLAB CHIQARISH HAJMIGA TA’SIRI
Keywords:
Erkin iqtisodiy zonalar, sanoat siyosati, Difference-in-Differences, panel tahlil, kvazi-eksperiment, hududiy rivojlanish, Parallel Trends Assumption.Abstract
Ushbu tadqiqot Erkin iqtisodiy zonalar (EIZ) institutsional mexanizm sifatida hududiy iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishda qanchalik samarali ekanligini empirik jihatdan baholaydi. Tadqiqotning asosiy maqsadi O‘zbekistonda EIZlarning tashkil etilishi tumanlar kesimida sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmining real o‘sishiga sabab bo‘lganmi yoki yo‘qligini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda 2015–2024-yillarni qamrab oluvchi panel ma’lumotlar bazasi shakllantirilib, kvazi-eksperimental Difference-in-Differences (DiD) ekonometrik modeli qo‘llanilgan.
Metodologik yondashuvga ko‘ra, EIZ rezidentlari faoliyat ko‘rsatayotgan tumanlar "davolash guruhi" (treatment group), ularga iqtisodiy tarkibi va resurs salohiyati bo‘yicha o‘xshash bo‘lgan qo‘shni tumanlar esa "nazorat guruhi" (control group) sifatida guruhlandi. Modelning ishonchliligini ta’minlash maqsadida Parallel Trends Assumption testi o‘tkazildi va islohotdan oldingi davrda guruhlar o‘rtasidagi farqlar statistik jihatdan nolga yaqinligi isbotlandi.
References
1. Angrist, J. D., & Pischke, J. S. (2009). Mostly Harmless Econometrics: An Empiricist's Companion. Princeton University Press. (DiD usulining fundamental asosi).
2.Wang, J. (2013). "The economic engine of China: Exploiting selected special economic zones". Journal of Laws and Economics, 56(1), 1-47. (EIZlarning sanoatga ta'sirini DiD usulida o'rganish bo'yicha klassik namuna).
3.O’Brien, R. M. (2007). "A Caution Regarding Rules of Thumb for Variance Inflation Factors". Quality & Quantity, 41(5), 673–690. (VIF koeffitsiyenti va multikolliniarlik tahlili uchun).
4.Wooldridge, J. M. (2010). Econometric Analysis of Cross Section and Panel Data. MIT Press. (Panel ma'lumotlar bilan ishlash bo'yicha qo'llanma).
5. Alder, S., Sanso-Navarro, M., & Seidel, T. (2016). "Economic reforms and regional development: The curious case of China's special economic zones". Journal of Economic Geography.
6. Jensen, C., & Winiarczyk, M. (2014). "Direct and Indirect Effects of Special Economic Zones in Poland". Comparative Economic Studies.
7. O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. "Maxsus iqtisodiy zonalar to‘g‘risida"gi O‘RQ-604-son Qonun, 17.02.2020 y.
8. Mustafaqulov, Sh. I. (2017). Investitsion jozibadorlik: nazariya, uslubiyat va amaliyot. Monografiya. Toshkent: "Iqtisod-Moliya" nashriyoti.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi (stat.uz): Sanoat ishlab chiqarish hajmi bo‘yicha yillik va choraklik hisobotlar (2015–2024). Ayniqsa, Maxsus iqtisodiy zonalar faoliyati haqidagi tahliliy relizlar
10. Tursunov A.S. "Erkin iqtisodiy zonalarning hududiy sanoat rivojlanishiga ta’sirini ekonometrik modellashtirish". // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar ilmiy-elektron jurnali. № 4, 2023.
11. Statistika agentligi (stat.uz): "O‘zbekiston Respublikasida erkin iqtisodiy zonalar va kichik sanoat zonalari faoliyati" tahliliy ma’lumotnomalari (2019–2024 yy.).
