TARJIMADA MILLIY O'ZIGA XOSLIK (yevropa maktabi misolida)
Keywords:
tarjima nazariyasi, milliylik, Yevropa maktabi, nemis romantizmi, begonalashtirish, ichkarilashtirish, milliy o‘zlik, Shleyermaxer, Shlegel, adabiy tarjima, milliy adabiyot, tarjima strategiyalariAbstract
Ushbu maqola tarjima jarayonida milliylik (nationalism) g‘oyasining ta’sirini Yevropa maktabi, xususan, XVIII–XIX asrlar nemis romantizmi misolida o‘rganadi. Tadqiqotda Fridrix Shleyermaxer, Avgust Vilgelm fon Shlegel va Antuan Berman kabi nazariyotchilarning g‘oyalariga asoslanib, tarjima orqali milliy o‘zlikni qurish mexanizmlari tahlil qilinadi. Begonalashtirish (foreignizing) va ichkarilashtirish (domestication) strategiyalari milliy til va madaniyatni boyitish vositasi sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada kontekstida Shekspir va Gomer asarlarining nemis tiliga tarjimasi misollarida tarjima milliy adabiyot va til standartlashuviga qanday hissa qo‘shgani ko‘rsatiladi. Natijalar tarjima milliy identifikatsiyani mustahkamlashning kuchli vositasi ekanligini tasdiqlaydi, ammo globallashuv sharoitida milliy va xalqaro muvozanatni saqlash muhimligini ta’kidlaydi. Maqola tarjima nazariyasi va milliy o‘zlik masalalariga qiziqqan tadqiqotchilar uchun mo‘ljallangan.
References
1. Milton, J. (2003). Nationalism and Literary Translation. São Paulo: Universidade de São Paulo. (PDF: https://dlm.fflch.usp.br/sites/dlm.fflch.usp.br/files/2003-nationalism_and_literary_translation.pdf)
2. Schleiermacher, F. (1813). On the Different Methods of Translating. (O‘zbek tilida tarjima nazariyasi bo‘yicha ishlatilgan).
3. Berman, A. (1984). L’Épreuve de l’étranger. Paris: Gallimard.
4. Alter, P. (1994). Nationalism. 2nd ed. London: Edward Arnold.
5. Venuti, L. (1991). Genealogies of Translation Theory: Schleiermacher. TTR: Traduction, Terminologie, Rédaction.
6. Komilov, N. (XIX asr xorazm tarjima maktabi haqida ishlar). Toshkent: O‘zbekiston adabiyoti va san’ati nashriyoti.
7. Abdazova, G. (2023). Badiiy tarjima olamiga sayohat. Toshkent: TSUULL nashri.
8. Gоethe J.W. Fаust. Erster Teil. -Л.: Художественная литература, 1971.
9. Гёте Й.В. Фауст. Пошо Али Усмон таржимаси. - Т., Sharq, 2007.
10. Гёте. Фауст. Э.Воҳидов тарж. - Т., Адабиёт ва санъат нашр, 1972.
11. Flagstad Ch. Psychоlоgie der Sprаchpаdаgоgik. Leipzig, Berlin, Verl, vоn Teubner B.G. 1913.
12. Reiss K. Trаnslаtiоn Criticism. The Pоtentiаlities аnd Limitаtiоns. Cаtegоries аnd Criteriа fоr Trаnslаtiоn Quаlity. // Mаnchester: St Jerоme. 1971/2000 [Trаnslаted frоm Germаn by E. Rhоdes.
