“QUTADG‘U BILIG”- XALQ OĞZAKI IJODI TAFAKKURINING NAMUNASI SIFATIDA
Keywords:
Til, folklor, doston, maqol, ona, transformatsiya, qavm-qarindosh, do‘stlik, obraz, uy, avlod, ajdod, xarakterAbstract
Ushbu ilmiy maqola “Qutadg‘u bilig” asari va unda berilgan maqollarning turk va o‘zbek tillaridagi transformasi o‘rganilgan. Yusuf Xos Hojibning XI asrda yaratilgan “Qutadg‘u bilig” asari turkiy xalqlar ijtimoiy-falsafiy tafakkurining yuksak cho‘qqisi bo‘lib, u yozma adabiyot mahsuli bo‘lishiga qaramay, xalq og‘zaki ijodiga xos dunyoqarash, obrazlar va badiiy usullarni chuqur mujassam etadi. Shu jihatdan asar xalq og‘zaki ijodi tafakkurining yorqin namunasi sifatida baholanadi. “Qutadg‘u bilig”ning asosini pand-nasihat, ibrat, hayotiy tajriba tashkil etadi. Asardagi maqollar ko‘pincha axloqiy me’yorlar va insoniy qadriyatlarni ta’kidlaydi. Masalan, adolat, sabr-toqat, rahm-shafqat kabi tushunchalar keng o‘rin egallagan. Ular hayot, ma’naviyat, bilim va insonning o‘z-o‘zini anglashiga oid chuqur fikrlarni o‘z ichiga oladi
References
1. AKSOY, Ömer Asım(1995), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, İnkılâp Yayınları, Ank..
2. ARSAL, S. Maksudi(1947),Türk Tarihi ve Hukuk, İ.Ü. Yayınları, İstanbul.
3. BAĞDATLI, Özlem(2007), Kutadgu Bilig’de Devlet ve Adalet İlişkisi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul
4.BOLAY, Süleyman Hayri(1997), Felsefi Doktrinler ve Terimler Sözlüğü, Akçağ Yayınları, Ankara.
5. BOZKAPLAN Şerif Ali (2007), Kutadgu Bilig’deki Hayvan Adları Üzerine Bir İnceleme, Turkish Studies, 2(4), 1110-1118.
6. DİLÂÇAR, Agop (1995), Kutadgu Bilig İncelemesi, TDK Yayınları, Ankara. (2003), Kutadgu Bilig İncelemesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
7. DİLMAÇ, Bülent (2002), İnsanca Değerler Eğitimi, Nobel Yayınları, Ankara.
8. EKER, Süer (2006), Kutadgu Bilig’de Türkçe İslami Terimlerin Kaynakları Üzerine, Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyet Başkanlığı, bilig,38, 103-122.
9. ERSOYLU, Halil (1981) Kutadgu Bilig’de Kur’an-ı Kerim Âyetlerinden İlhamlar, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 15, 17-41.
10. EYÜBOĞLU, E. Kemal (1973), Şiirde ve Halk Dilinde Atasözleri ve Deyimler, İst.
11. KARA, Mehmet (1990) Bir Başka Açıdan Kutadgu, Bilig, 23-24;71-81
Internet saytlar:
1. www.wikipedia.org
2. https://blog.ciceksepeti.com/kiz-bebekler-icin-cicek-isimleri/
