TURIZM XIZMATLARI TARMOQLARIDA KLASTERLASHNING IJTIMOIY-IQTISODIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH: XORIJIY MAMLAKATLAR TAJRIBASI VA UNING HUDUDIY RIVOJLANISHGA QO‘LLANILISHI
Keywords:
Turistik klaster, xizmat ko‘rsatish tarmoqlari, ijtimoiy-iqtisodiy samaradorlik, xorijiy tajriba, turistik destinatsiya, raqamli turizm, SMART model, klasterlash, ziyorat turizmi, turizm infratuzilmasiAbstract
Ushbu tezisda turizm sohasida xizmat ko‘rsatish tarmoqlarini rivojlantirishda klasterlash yondashuvining ijtimoiy-iqtisodiy samaradorligi hamda xorijiy davlatlar tajribasi tahlil qilingan. Jumladan, turistik dеstinasiyalarni shakllantirishda qo‘llanilayotgan tizimli, geografik, ijtimoiy-madaniy, raqobatbardosh, taklif va SMART modellar asosida klasterlarni tashkil qilish mexanizmlari o‘rganilgan. Xususan, Fransiya, Germaniya, Yevropa Ittifoqi, Singapur va boshqa ilg‘or mamlakatlar amaliyotida turizm xizmatlari raqamlashtirilgan klasterlar orqali boshqarilib, hududiy iqtisodiy o‘sish, mahalliy aholi bandligi, servis sifati va xizmatlar eksporti kabi ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlarda ijobiy o‘zgarishlarga erishilgan. Shuningdek, maqolada “SMART turistik destinatsiya” konsepsiyasi asosida turizm infratuzilmasini zamonaviy texnologiyalar bilan uyg‘unlashtirish, raqamli xizmatlar orqali sayyohlar ehtiyojini qondirish va klasterlar samaradorligini oshirish yo‘llari muhokama qilingan. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonda ziyorat turizmini klaster usulida rivojlantirishda xorijiy tajribalardan samarali foydalanish imkoniyatlarini ko‘rsatadi.
References
1. Лейпер Н. Туристическая система: структура и функции. – Мельбурн: Longman Cheshire, 1990.
2. Морозов М.А. География туризма: учебное пособие. – Москва: Академия, 2013.
3. Buhalis D. Marketing the Competitive Destination of the Future // Tourism Management. – 2000. – Vol. 21, No. 1. – P. 97–116.
4. Buhalis D., Amaranggana A. Smart Tourism Destinations // Information and Communication Technologies in Tourism. – Springer, 2015. – P. 553–564.
5. Gretzel U., Sigala M., Xiang Z., Koo C. Smart tourism: foundations and developments // Electronic Markets. – 2015. – Vol. 25. – P. 179–188.
6. OECD. Tourism Trends and Policies 2020. – OECD Publishing, 2020.
7. UNWTO. Global Report on Innovation in Tourism Clusters. – Madrid: World Tourism Organization, 2017.
8. Yoqubov B. Turizmda klasterlash va hududiy raqobatbardoshlik. – Toshkent: “Iqtisodiyot”, 2021.
9. Muxitdinov Sh. Ziyorat turizmini klaster asosida rivojlantirishning ijtimoiy-iqtisodiy imkoniyatlari // “Turizm va iqtisodiyot” ilmiy jurnali. – 2023. – №2(15). – B. 44–52.
10. Xodjayev B., G‘aniyev A. Turizmni rivojlantirishda klasterlashuv yondashuvlari. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2022.
