OLIY TA’LIMDA FIZIKA FANINI O‘QITISHDA KOMPYUTERLI MODELLASHTIRISH VA VIRTUAL LABORATORIYALARDAN FOYDALANISHNING EKSPERIMENTAL-NAZARIY ASOSLARI

Authors

  • Tolipov Bahrombek Bo‘ronjon o‘g‘li FarDU fizika-matematika fakulteti fizika yo’nalishi talabasi Author
  • Mamasharifov Bunyodjon Shovkat o‘g‘li FarDU fizika-matematika fakulteti fizika yo’nalishi talabasi Author

Keywords:

Kompyuterli modellashtirish, virtual laboratoriya, 3D vizuallashtirish, raqamli ta’lim, mexanika, optika, interaktivlik, o‘zlashtirish koeffitsiyenti.

Abstract

Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida fizika fanini o‘qitish samaradorligini oshirishda kompyuterli modellashtirish va virtual laboratoriya majmualarini joriy etishning eksperimental-nazariy asoslari tadqiq qilingan. An’anaviy laboratoriya mashg‘ulotlarining moddiy-texnik cheklovlari tahlil qilinib, ularni raqamli modellar yordamida optimallashtirish imkoniyatlari ko‘rsatilgan. Tadqiqot davomida mexanika va optika bo‘limlariga oid murakkab fizik jarayonlarning 3D virtual modellari dasturlashtirildi va o‘quv jarayoniga tatbiq etildi. Eksperimental guruhlarda olingan natijalar talabalarning mavzularni o‘zlashtirish koeffitsiyenti an’anaviy metodikaga nisbatan 18.4% ga yuqorilaganini ko‘rsatdi.

References

1. Alimov Sh.A. Matematik fizika tenglamalarining hisoblash usullari va modellashtirish. – Toshkent: Fan, 2018. – 240 b.

2. Sharipov M.Z. Fizika o‘qitishda axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish metodikasi. – Buxoro: Durdona, 2021. – 188 b.

3. Karimov I.H., Yo‘ldoshev J.G. Oliy ta’limda innovatsion pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019. – 312 b.

4. Bobomurodov M.Q. Mexanik tebranishlarni kompyuterli modellashtirish asoslari. // O‘zbekiston Fizika Jurnali. – Toshkent, 2022. – №3. – B. 45-52.

5. Raxmatov X.N. Virtual laboratoriyalarning pedagogik-psixologik jihatlari. // Pedagogik mahorat. – Buxoro, 2023. – №5. – B. 78-83.

6. Toshpo‘latov S.M. To‘lqin optikasi hodisalarini vizuallashtirish algoritmlari. // Raqamli texnologiyalar va ta’lim taraqqiyoti. – Namangan, 2024. – №1. – B. 34-41.

7. Ergashev Sh.B. Fizika fanida interaktiv dasturiy ta’minotlarni qo‘llash samaradorligi. // Zamonaviy ta’lim. – Toshkent, 2022. – №8. – B. 12-19.

8. Umarov B.V. Matematik modellashtirishning zamonaviy muammolari. – Qo‘qon: QPTI nashriyoti, 2020. – 190 b.

9. Christian W., Belloni M. Physlet Physics: Interactive Illustrations, Explorations and Problems for Introductory Physics. – Upper Saddle River: Prentice Hall, 2014. – 432 p.

10. Finkelstein N.D., Adams W.K., Keller C.J. High-Tech Tools for High-Touch Learning: Interactive Simulations in Physics Education. // Physical Review Special Topics - Physics Education Research. – 2016. – Vol. 2, Issue 1. – P. 010103.

11. Landau R.X., Paez M.J., Bordeianu C.C. Computational Physics: Problem Solving with Python. – Weinheim: Wiley-VCH, 2015. – 645 p.

12. Wieman C.E., Perkins K.K., Adams W.K. Oersted Medal Lecture 2007: Interactive simulations for teaching physics. // American Journal of Physics. – 2008. – Vol. 76, Issue 4. – P. 393-399.

13. PhET Interactive Simulations Project, University of Colorado Boulder. – URL: https://phet.colorado.edu (murojaat sanasi: 12.02.2026).

14. Open Source Physics (OSP) Collection. – URL: https://www.compadre.org/osp (murojaat sanasi: 05.03.2026).

15. ZiyoNET Axborot-ta’lim tarmog‘i portalining fizika bo‘limi materiallari. – URL: https://ziyonet.uz (murojaat sanasi: 18.04.2026).

Downloads

Published

2026-07-09