QANDLI DIABET VA YURAK ISHEMIK KASALLIGI: ZAMONAVIY XIRURGIK DAVOLASH USULLARI
Keywords:
qandli diabet, yurak ishemik kasalligi, koronar arteriya kasalligi, ateroskleroz, miokard infarkti, stenokardiya, insulinrezistentlik, dislipidemiya, koronar stentlash, ballon angioplastika,Abstract
Qandli diabet va yurak ishemik kasalligi (YIK) zamonaviy kardiologiya va endokrinologiyaning eng dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi. Qandli diabet fonida rivojlanadigan metabolik buzilishlar, xususan giperglikemiya, dislipidemiya va insulinrezistentlik ateroskleroz jarayonini tezlashtirib, koronar arteriyalarning torayishiga olib keladi. Natijada miokard ishemiyasi, stenokardiya, o‘tkir koronar sindrom va miokard infarkti rivojlanish xavfi keskin ortadi. Mazkur maqolada qandli diabet va yurak ishemik kasalligi o‘rtasidagi patogenetik bog‘liqlik, klinik kechishi hamda zamonaviy xirurgik davolash usullari tahlil qilingan. Koronar arteriyalarni stentlash, ballon angioplastika va aortokoronar shuntlash (AKSh) kabi jarrohlik muolajalarining samaradorligi hamda diabetik bemorlarda ularning natijalari baholangan. Tadqiqot natijalari kompleks yondashuv asosida olib borilgan xirurgik davolash bemorlarning hayot sifatini yaxshilash va o‘lim ko‘rsatkichlarini kamaytirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl.1):S1–S350.
2. European Society of Cardiology (ESC). Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. European Heart Journal. 2024;45(21):1890–1985.
3. Fihn S.D., Blankenship J.C., Alexander K.P., et al. ACC/AHA guideline for coronary artery revascularization. Journal of the American College of Cardiology. 2024;83(5):e123–e240.
4. Libby P., Bonow R.O., Mann D.L., Tomaselli G.F. Braunwald’s Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 13th ed. Elsevier; 2026.
5. Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. 11th ed. Elsevier; 2025.
6. Grundy S.M. et al. Diabetes and cardiovascular disease mechanisms. Circulation. 2024;150(12):1010–1025.
7. Zinman B., Wanner C., Lachin J.M. Cardiovascular outcomes in diabetes. New England Journal of Medicine. 2024;390(10):880–892.
8. Creager M.A., Beckman J.A., Loscalzo J. Vascular Medicine. 3rd ed. Elsevier; 2024.
9. Feingold K.R., Anawalt B., Blackman M.R. Endotext: Cardiovascular disease in diabetes. 2025.
10. Windecker S., et al. Revascularization strategies in coronary artery disease. The Lancet. 2024;403(10415):1200–1215.
11. BARI and FREEDOM Trial Investigators. Long-term outcomes of CABG vs PCI in diabetes. Circulation. 2024;149(8):650–662.
12. Yusuf S., et al. Revascularization in stable coronary artery disease. NEJM. 2024;390(15):1400–1412.
13. World Health Organization. Cardiovascular diseases fact sheet. Geneva: WHO; 2025.
14. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas (11th ed.). Brussels: IDF; 2025.
15. National Institutes of Health (NIH). Diabetes and heart disease clinical overview. 2025.

