“TARIXIY XOTIRA” LISONIY-MADANIY TUSHUNCHA (XITOY TILI FRAZEOLAGIZMLARI ASOSIDA)
Keywords:
tarixiy xotira, lisoniy-madaniy tushuncha, xitoy frazeologizmlari, chengyu, 历史记忆, 前事不忘后事之师, 温故知新, 以史为鉴, 勿忘国耻, milliy madaniyat, Konfutsiy ta’limoti, lingvokulturologiya, interkultural lingvistika.Abstract
Ushbu maqolada “tarixiy xotira” (历史记忆 — lìshǐ jìyì) lisoniy-madaniy tushunchasi xitoy tilidagi frazeologik birliklar (chengyu va maqollar) asosida chuqur tahlil qilinadi. Xitoy frazeologizmlari orqali tarix nafaqat o‘tmish voqealarini saqlash vositasi, balki kelajakdagi harakatlar uchun “ustoz”, “ko‘zgu” va “ogohlantiruvchi” sifatida qaraladi. Tadqiqotda asosiy frazeologizmlar — 前事不忘，后事之师, 温故知新, 以史为鉴, 勿忘国耻, 吃一堑，长一智, 鉴往知来 va 殷鉴不远 — ning semantikasi, pragmatikasi, tarixiy kelib chiqishi va milliy-madaniy xususiyatlari batafsil ochib beriladi. Tahlilda har bir frazeologizmning Konfutsiy ta’limoti, xalq donishmandligi va zamonaviy Xitoy siyosatidagi qo‘llanilishi ko‘rib chiqiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, xitoy tilidagi tarixiy xotira kollektiv, pragmatik va dinamik xarakterga ega bo‘lib, milliy o‘zlikni saqlash, xatolardan o‘rganish va davlat boshqaruvida muhim rol o‘ynaydi. Tadqiqot tilshunoslik, madaniyatshunoslik, frazeologiya va interkultural aloqalar uchun nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Zhanguo ce (Urushayotgan davlatlar strategiyalari). Qadimgi Xitoy manbasi.
2. Konfutsiy. Lunyu (Suhbatlar va mulohazalar).
3. Baidu Baike. (2023). 前事不忘，后事之师.
4. Our China Story. (2025). 前事不忘，后事之师 — 每日一词.
5. Hu, X. (2024). Cognitive Construal Study of English Translation of Chinese Proverbs.
6. Xasanova, Sh. (2023). Fe’l frazeologizmlari xitoy va o‘zbek tillarida.
