ABDULLA AVLONIY FAOLIYATIDA MILLIY UYG‘ONISH, TA’LIM-TARBIYA VA ILM-MA’RIFAT G‘OYALARI
Keywords:
Abdulla Avloniy, jadidchilik, milliy uyg‘onish davri, ma’rifat, ta’lim, tarbiya, axloq, ilm, ma’naviyat, “Turkiy guliston yoxud axloq”, ma’rifatparvarlik, pedagogika, ilm va jaholat, yosh avlod tarbiyasi.Abstract
Mazkur maqolada XX asr boshlarida vujudga kelgan milliy uyg‘onish davrining yirik namoyandalaridan biri - Abdulla Avloniy hayoti va faoliyati tahlil qilinadi. Unda Avloniyning jadidchilik harakatidagi o‘rni, xalqni ilm va ma’rifatga chorlagan ezgu g‘oyalari, shuningdek, uning ta’lim va tarbiya borasidagi qarashlari yoritilgan. Shuningdek, “Turkiy guliston yoxud axloq” asarida ilgari surilgan ma’naviy va axloqiy fikrlar bugungi kun tarbiya jarayonlari uchun ham dolzarb ahamiyat kasb etishi hamda inson kamoloti va jamiyat taraqqiyotining asosiy omili sifatida talqin etilishi keng tahlil etilgan. Maqolada Avloniy merosining zamonaviy ta’lim-tarbiya tizimidagi ahamiyati ham ochib berilgan.
References
1. Avloniy A. Turkiy guliston yoxud axloq. – T.: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2018.
2. Abdulla Avloniy. “Tanlangan asarlar” 1-2-jildlar. – T.: Ma’naviyat. 2006. - 55-56-bet.
3. Rasulov A. Abdulla Avloniy pedagogik qarashlari // O‘zbekiston pedagogik jurnali. – T.: 2016.
4. Abrorxonova K., Bo‘riyeva Sh. Abdulla Avloniy asarlarida ta’lim va tarbiyaga oid qarashlar. - T.:
5. Jo‘raev M. XX asr boshlarida o‘zbek ma’rifatparvarlari faoliyati. -T.: O‘qituvchi, 2010.
6. Saksonboyeva I., Abdupattoyeva M. Abdulla Avloniy va jadidchilik taraqqiyoti: tarixiy nuqtai nazar // Science Shine International scientific journal Issue 13, Volume 1 May 10, 2024.
7. Абдуллаев К.Ф. Мыслители востока о педагогической профессии //Культура мира и ненасилия подрастающего поколения: ракурсы интерпретации и педагогические условия развития. – 2020. – С. 117-120.
8. Karamatova D.S., Safarbayeva R.N. Abdulla Avloniy Pedagogic Merosi Orqali O’quvchilarda Vatanparvarlik Tuyg’usini Shakllantirish // Miasto Przyszłości. ISSN-L:2544-980X Table of Content - Volume 34 (Apr 2023). - Pp.344-349.
9. Karamatova D.S., Safarbayeva R.N. Ideas of Education of a Perfect Person in the Works of Abdulla Avloni // Best Journal Of Innovation In Science, Research And Development. ISSN: 2835-3579 Table of Content - Volume 2 No 4 (Apr 2023). -Pp. 261-265. https://www.bjisrd.com/index.php/bjisrd/article/view/159/142
10. Pardaeva K. Uzluksiz ma’naviy tarbiya jarayonida Abdulla Avloniy asarlaridan foydalanish samaradorligi / «Abdulla Avloniyning ilmiy-pedagogik qarashlari» mavzusida Xalqaro ilmiy konferentsiya materiallari. 2020-yil 10-iyul. – T.: TDPU, 2020.
11. Салаева М.С. Ўзбек педагогикаси тарихини даврлаштиришнинг назарий-педагогик асослари. Монография. – Тошкент: Фан ва технологиялар, 2008. – 200 б.
12. Салаева М.С., Кислицина И.Л., Салаева М.С. Ноёб қўлёзмалар коллекциялари. Монография. -Т.: Мумтоз нашриёти. 2019. - 112 б.
13. Салаева М.С ва муаллифлар жамоаси. Педагогика. Энциклопедия. 3-жилд. – Т.: Ўзбекистон Миллий энциклопедияси, 2018. – 424 б.
14. Салаева М.С. Педагогика тарихини даврлаштириш замон талаби. // Халқ таълими. – Тошкент, 2004. №2. – Б.17-19. (13.00.00).
15. Салаева М.С. Ўзбекистонда педагогика тарихини даврлаштириш муаммоси хусусида. // Ж. Педагогик таълим-Тошкент: 2007.№ 5.-Б.5-8.
16. Салаева М.С. Периодизация истории узбекской педагогики как педагогическая исследовательская задача // Ж. Современные гуманитарные исследования. -Москва. 2009. № 6. - С.164-165.
17. Салаева М.С. Действующие теоретические и практические основы периодизации истории узбекской педагогики. // Педагогические науки. Москва, 2011. №5. – С. 12-13.
18. Salayeva M.S. Pedagogical Conditions of Using the Materials of the Uzbek National Pedagogics in the Pedagogical Courrse Studying.// Eastern European Scientific Journal. Ausgabe 3-2016. www.Auris-Verlag.de (ISSN 2199-7977) - Pp. 63-168.
19. Salaeva M.S. Periodization problems, stages of formation and development the educational system of Uzbekistan. ISSN // Actual problems of modern sciences education and training in the region. Elektronic scientific edited volume. 1.2017. P189. - Рp. 195-195. (13.00.00 №1).
20. Salaeva M.S., Shoyunusova F.S. Bola shaxsini shakllantirishda ota-onalarning o'rni // Международный научно-образовательный электронный журнал «Образование и наука в XXI веке». ISSN: 2658-7998. Электронный журнал. Выпуск No 24 (том 4) (март, 2022). -C.751-754. https://www.mpcareer.ru/_files/ugd/a62191_0b77bb588ae44c41874c43e8211ea9a8.pdfhttps://www.mpcareer.ru/_files/ugd/Март%202022.%20Том%204.pdf
21. Shoyunusova F.S., Salayeva M.S. (2022, November 1). Yangi O'zbekiston sharoitida yoshlar kelajagiga yuksak e'tibor // Problems and scientific solutions, Australia, Melbourne. https://doi.org/10.5281/zenodo.7269286
22. Shoyunusova F.S., Salayeva M.S. (2022, October 11). Development of high-quality human capital is an important factor of society's development / Yuqori sifatli inson kapitalini rivojlantirish jamiyat tarraqqiyotining muhim omili sifatida // Innovative development in the global science, Boston, USA. https://doi.org/10.5281/zenodo.7184486
23. Shoyunusova F.S., Salayeva M.S. (2022). Ta'lim jarayonida o'quvchilarni ijtimoiy faolligini rivojlantirish imkoniyatlari. ACADEMIC RESEARCH JOURNAL, 1(5), 9–14. https://doi.org/10.5281/zenodo.7227181
24. Salaeva M.S., Shoyunusova F.S. Kichik maktab yoshidagi o’quvchilar kognitiv mobilligini xalqaro dasturlar asosida baholanishning o’ziga xos jihatlari / “Халқ таълими тизимидаги тегишли раҳбарлик лавозимларига муносиб ходимларни жой-жойига қўйишнинг долзарб масалалари” мавзусида онлайн конференция. Авлоний номидаги педагогларни касбий ривожлантириш ва янги методикаларга ўргатиш миллий-тадқиқот институти. -Т.: 2022. –Б.64-71.
25. Shoyunusova F.S., Salayeva M.S. Yangi O‘zbekiston sharoitida uchinchi Renessansga mos barkamol avlodni shakllantirish muammolari / “XXI аср шахс тараққиёти: муаммо ва ечимлар” мавзусида 1-анъанавий талаба илмий жамияти ТИЖ илмий-амалий конференцияси, Тошкент амалий фанлар университети «Психология» кафедраси 2022 йил 20 декабрь. –Б.140-141.
26. Qosimov B., Rizaev Sh. Abdulla Avloniy (1878-1934) - https://ziyouz.uz/ilm-va-fan/adabiyot/milliy-uygonish/begali-qosimov-shuhratrizaevabdulla-avloniy-1878-1934/
27. Қосимов Б., Юсупов Ш., Долимов У., Ризаев Ш., Аҳмедов С. Миллий уйғониш даври ўзбек адабиёти. – Т.: Маънавият. 2004. – 296 б.

