ZAMONAVIY OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINING ONKOGENIK TRANSFORMATSIYADAGI ROLI, PARHEZ KARSINOJENLARINING MOLEKULYAR TASNIFI VA OZUQA TOKSIKOLOGIYASI

Authors

  • Mirabdullayev Ibrohim Axmadjanovich University of Business and Science “Tibbiyot kafedrasi” mudiri Author
  • Maxmudjonova Ruhshona Rustambek qizi Universiteti of Busines and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-25 guruh talabasi Author
  • Abubakirov Saydullo Hayrulla oʻgʻli University of Busines and Science Davolash ishi yo'nalishi 25-25 guruh talabasi Author
  • Insofidinova Dilnura Amonillo qizi University of Busines an Science Davolash ishi yoʻnalishi 25-25 guruh talabasi Author
  • Ibrohimova Sevinch Umidjon qizi University of Busines and Science Davolash ishi yo'nalishi 25-25 guruh talabasi Author
  • Abdujabborov Iftixor Ziyodulla ug'li University of Business and Science Davolash ishi yonalishi 25-25 guruh talabasi Author
  • Abdupattoyeva Oynisaxon Adxamjon qizi University of Business and Science Davolash ishi yonalishi 25-15 guruh talabasi Author

Abstract

Ushbu keng qamrovli ilmiy maqolada zamonaviy sanoatlashgan ovqatlanish ratsioni tarkibidagi mahsulotlarning xavfli oʻsmalar rivojlanishidagi oʻrni va ularning patogenetik mexanizmlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ultra-ishlangan oziq-ovqatlar, kimyoviy konservantlar, nitrozaminlar, akrilamid moddasi hamda yuqori haroratda ishlov berilgan goʻsht tarkibidagi geterotsiklik aminlarning DNK tuzilishini zararlash kinetikasi oʻrganildi. Hozirgi zamon fast-fud taomlari, shakarli gazlangan ichimliklar va trans-yogʻlarning surunkali tizimli yalligʻlanish hamda insulinorezistentlik orqali onkogenezni ragʻbatlantirish xususiyatlari baholandi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, ratsionda sanoat usulida tayyorlangan mahsulotlar ulushini kamaytirish va karsinojenik ozuqa elementlarini cheklash kolorektal, sut bezi va oshqozon saratoni xavfini populyatsion miqyosda kamaytirishda fundamental ahamiyatga ega.

References

1. Bouvard V., Loomis D., Guyton K. Z., Grosse Y., El Ghissassi F., Benbrahim-Tallaa L., Guha N., Mattock H., Straif K. Carcinogenicity of consumption of red and processed meat. The Lancet Oncology, 2015, Vol. 16, No. 16, pp. 1599-1600.

2. Srour B., Fezeu L. K., Kesse-Guyot E., Sahakyan G., Fiolet T., Latino-Martel A., Chazelas E., Chajes V., Druesne-Pecollo N., Galan P., Hercberg S., Deschasaux M., Touvier M. Ultra-processed food intake and risk of cardiovascular disease: prospective cohort study (NutriNet-Santé). BMJ (British Medical Journal), 2019, Vol. 365, p. l1451.

3. Fiolet T., Srour B., Sellem L., Kesse-Guyot E., Alles B., Mejean C., Ducros V., Latino-Martel A., Ruffieux M., Hercberg S., Galan P., Deschasaux M., Touvier M. Consumption of ultra-processed foods and cancer risk: results from NutriNet-Santé prospective cohort. BMJ (British Medical Journal), 2018, Vol. 360, p. k322.

4. Kaluza J., Wolk A., Larsson S. C. Red and processed meat consumption and risk of colorectal cancer: a systematic review and meta-analysis of prospective studies. International Journal of Cancer, 2021, Vol. 149, No. 3, pp. 543-554.

5. Cordain L., Eaton S. B., Sebastian A., Mann N., Lindeberg S., Watkins B. A., O'Keefe J. H., Brand-Miller J. Origins and evolutionary effects of the Western diet: health implications for the 21st century. The American Journal of Clinical Nutrition, 2005, Vol. 81, No. 2, pp. 341-354.

6. Lauby-Secretan B., Scoccianti C., Loomis D., Grosse Y., Bianchini F., Straif K. Body fatness and cancer — viewpoint of the IARC Working Group. New England Journal of Medicine, 2016, Vol. 375, No. 8, pp. 794-798.

Downloads

Published

2026-06-26