POSTSOVET HUDUDIDA ISLOM MOLIYASINING SEKULYAR TIZIMGA INTEGRATSIYASI: IMKONIYATLAR VA CHEKLOVLAR
Keywords:
islom moliyasi, postsovet davlatlari, sekulyar tizim, mushoraka, mudoraba, murobaha, sukuk, salam, fiqh al-muamalatAbstract
Mazkur maqolada postsovet davlatlarida islomiy moliyani joriy etish masalasi ko‘rib chiqiladi. Asosiy maqsad - mavjud sekulyar moliyaviy tizim sharoitida islomiy moliya qanchalik moslasha olishini aniqlash hamda bu jarayonning umumiy muammolarini belgilash. Ushbu masalaning dolzarbligi shundaki, mintaqada islomiy moliya vositalariga talab oshib borayotgan ekan, ularni amaliyotga kiritishning institutsional asoslari yetarlicha ishlab chiqilmagan. Ilgari o‘tkazilgan tadqiqotlar asosan alohida davlatlar tajribasiga qaratilgan bo‘lib, postsovet hududining o‘ziga xos tarixiy va huquqiy sharoitlari hamda KOBlar faoliyatiga ta’siri yetarlicha baholanmagan. Bu maqola ana shu bo‘shliqni to‘ldirishga qaratilgan umumiy nazariy tahlilni taklif etadi
References
1. Milliy tiklanish partiyasi (2025). 68 foiz aholi an’anaviy bank xizmatlaridan foydalanishni xohlamaydi. https://mt.uz/yangiliklar/860
2. Axmadjonov, O., Umarxo‘jayev, I., Sotvoldiyev, Sh., & Botirov, T. (2022). Islomiy moliya va O‘zbekiston moliya tizimida uni qo‘llash. Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(5/2), 218-228. https://www.oriens.uz/media/journalarticles/26_Axmadjonov_Oybek_218-228.pdf
3. Baydaulet, E. A. (2019). Islomiy moliya asoslari. O’zbekiston NMIU.
4. Mukhitdinov, R., & Stambakiyev, N. (2003). Исламдық қаржы өнімдерінің діни негіздері: мудараба, мушракa және мурабахa. Eurasian Journal of Religious Studies, 34(2), 74-82. https://doi.org/10.26577//EJRS.2023.v34.i2.r8
5. Iqbal, Zamir and Abbas Mirakhor, (2014). Financial Inclusion: Islamic Finance Perspective. MPRA paper No. 55977. https://mpra.ub.uni-muenchen.de/55977/
6. Axmadjanov, B. B., Shukrullayeva, M. S., & Safayeva, D. R. (2025). Внедрение и адаптация исламского банкинга в экономике Узбекистана. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot jurnali, 3(6), 906-910. https://doi.org/10.5281/zenodo.15766105
7. National Bank of the Kyrgyz Republic. (2022, June 6). Regulation for implementing the principles of islamic banking and finance in Kyrgyz Republic within the pilot project. https://www.nbkr.kg/contout.jsp?item=103&lang=ENG&material=108636
8. National Bank of the Kyrgyz Republic. (2026, March 16). Development trends of the banking sector (as of January 31, 2026). https://www.nbkr.kg/index1.jsp?item=80&lang=ENG
9. National Bank of Tajikistan. (2019, September 19). National Bank of Tajikistan has issued a license to the first Islamic bank in Tajikistan - OJSC Tavhidbank. https://nbt.tj/en/old_news/?ELEMENT_ID=488630
10. National Bank of Tajikistan. (n.d.). List of banks in Tajikistan. https://www.nbt.tj/en/banking_system/banks.php
11. National Bank of Tajikistan. (2025). Review of the banking system of the Republic of Tajikistan as of December 31, 2025. https://nbt.tj/upload/iblock/af4/x25fkmh11d0eyrsdfuz7yvdz92yosc7u/eng_%D0%9D%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BC%D0%B8%20%D0%B1%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B8_2025.06%20(%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B0%20%D0%B1%D0%B0%20%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D1%80%D0%B0).pdf
12. Kazakhstan. (2009). Закон Республики Казахстан от 12 февраля 2009 года No.133-IV. https://constitutions.ru/?p=24030
13. Finpromkz. (2021, January 18). Исламские банки становятся более востребованными: ссудный портфель вырос на 47% за год - до 40 миллиардов тенге. https://finprom.kz/ru/article/islamskie-banki-stanovyatsya-bolee-vostrebovannymi-ssudnyj-portfel-vyros-na-47-za-god-do-40-milliardov-tenge
14. Al Huda Financial. (2026, February 20). Azerbaijan to introduce islamic banking products in 2026. https://alhudafinancial.com/blog/azerbaijan-to-introduce-islamic-banking-products-in-2026/
15. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2024). O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Islomiy moliyaviy xizmatlar Kengashiga a’zo bo‘ldi. https://cbu.uz/uz/press_center/news/2056227/
16. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2025). Islom moliyasi, tartibga solish va ekotizimni rivojlantirish masalalariga bag‘ishlangan O‘zbekiston delegatsiyasining o‘quv safari boshlandi. https://cbu.uz/uz/press_center/news/2600160/
17. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki. (2025). XX Xalqaqro islomiy moliya olimlari forumi (ISSF 2025). https://cbu.uz/uz/press_center/news/2835882/
18. Eurasian Development Bank, Islamic Development Bank Institute, & London Stock Exchange Group. (2025, May 20). The Future of Islamic Fianace in Central Asia. EU-Africa Chamber of Commerce. https://eabr.org/en/analytics/special-reports/the-future-of-islamic-finance-in-central-asia/
19. International Finance Corporation. (2025, June 19). IFC supports smaller businesses and women entrepreneurs in Uzbekistan. https://www.ifc.org/en/pressroom/2025/ifc-supports-smaller-businesses-and-women-entrepreneurs-in-uzbekistan
20. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2022, March 29). Financing SMEs and Entrepreneurs 2022. OECD. https://www.oecd.org/en/publications/financing-smes-and-entrepreneurs-2022_e9073a0f-en/full-report/component-9.html
21. Азимова Н. МАДАНИЯТЛАР ҚИЁСИ ВА УНИНГ ТАРЖИМАДА АКС ЭТТИРИЛИШИ //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 1-2. – С. 279-282.
22. Azimova N. S. The Emergence Of The Stylistics Of The Arabic Language //Current Research Journal of Philological Sciences. – 2024. – Т. 5. – №. 8. – С. 22-25.
23. Abdunabiev S. B. Terminology in Arabic linguistics //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 11. – С. 285-290.

