TIBBIYOT XODIMLARI O'RTASIDA KASBIY GIGIYENA: XAVFSIZLIK QOIDALARI, XAVF OMILLARI, YUQISH MEXANIZMLARI

Authors

  • Payziyeva Kumush Kozim qizi Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi Author
  • Choriyeva Fotimaoy Ismoil qizi Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi Author
  • Husanova Dildora Behzod qizi Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi Author
  • Davronova Fayoza Davlat qizi Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi Author

Keywords:

kasbiy gigiyena, infeksion nazorat, patogenez, yuqish mexanizmi, qon orqali infeksiyalar, havo-tomchi infeksiyalar, shaxsiy himoya vositalari (PPE), qo'l gigiyenasi, immunoprofilaktika, biologik xavf, igna sanchilishi, O'zbekiston.

Abstract

Tibbiyot xodimlarining kasbiy faoliyati biologik, kimyoviy va fizik xavf omillari bilan bevosita bog'liq bo'lib, ular orasida qon orqali va havo-tomchi yo'li bilan yuqadigan infeksiyalar yetakchi o'rinni egallaydi. Mazkur maqolada kasbiy gigiyena qoidalari, asosiy xavf omillari, infeksiyalarning yuqish mexanizmlari hamda patogenezi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilindi. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST), Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) va milliy sog'liqni saqlash tizimi ma'lumotlari asosida infeksion nazoratning samaradorligi ilmiy jihatdan asoslab berildi. Shuningdek, O'zbekiston Respublikasi tibbiyot muassasalarida kasbiy gigiyena holati tahlil qilinib, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo'llari ko'rsatib o'tildi.

References

1. World Health Organization (WHO). Health worker exposure risk assessment and management in the context of COVID-19. Geneva: WHO Press; 2020.

2. World Health Organization (WHO). WHO guidelines on hand hygiene in health care: first global patient safety challenge: clean care is safer care. Geneva: WHO Press; 2022.

3. World Health Organization (WHO). Global patient safety action plan 2021–2030: towards eliminating avoidable harm in health care. Geneva: WHO; 2021.

4. International Labour Organization (ILO). Safety and health at the heart of the future of work: Building on 100 years of experience. Geneva: ILO; 2019.

5. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Updated U.S. Public Health Service guidelines for the management of occupational exposures to HBV, HCV, and HIV and recommendations for postexposure prophylaxis. MMWR; 2021.

6. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sharps Safety for Healthcare Settings. Atlanta: U.S. Department of Health and Human Services; 2022.

7. Prüss-Ustün A, Rapiti E, Hutin Y. Estimation of the global burden of disease attributable to contaminated sharps injuries among health-care workers. American Journal of Industrial Medicine. 2005;48(6):482–490.

8. European Agency for Safety and Health at Work (EU-OSHA). Biological agents and occupational safety in healthcare. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2020.

9. Tarantola A, Abiteboul D, Rachline A. Infection risks following accidental exposure to blood or body fluids in health care workers. Clinical Microbiology and Infection. 2006;12(8):782–790.

10. Pittet D, et al. Effectiveness of a hospital-wide programme to improve compliance with hand hygiene. The Lancet. 2000;356(9238):1307–1312.

11. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. Respublika tibbiyot muassasalarida infeksion nazorat holati to'g'risidagi hisobot. Toshkent; 2023.

12. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. Tibbiyot xodimlari uchun kasbiy gigiyena va xavfsizlik bo'yicha uslubiy qo'llanma. Toshkent: Ibn Sino nashriyoti; 2021.

13. Karimov B. Tibbiyot xodimlarining kasbiy infeksiyalanish xavfi va profilaktikasi. O'zbekiston tibbiyot jurnali. 2019;4(2):45–52.

14. Sodiqov A. Sterilizatsiya va infeksion nazorat. Toshkent: Tibbiyot nashriyoti; 2020.

15. International Council of Nurses (ICN). Protecting nurses from occupational hazards: Policy brief. Geneva: ICN; 2021.

16. World Health Organization (WHO). Guidelines on Core Components of Infection Prevention and Control Programmes at the National and Acute Health Care Facility Level. Geneva: WHO; 2016.

17. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Guideline for Isolation Precautions: Preventing Transmission of Infectious Agents in Healthcare Settings. Atlanta: CDC; 2007 (updated).

Downloads

Published

2026-02-27