QADIMGI YOZMA YODGORLIKLARNING UMUMIY TAVSIFI
Keywords:
Ushbu maqolada qadimgi yozma yodgorliklarning hozirgi turkiy xalqlar tarixiy, madaniy va ma’naviy taraqqiyotidagi o‘rnini yoritishga bag‘ishlanadi. Qadimgi yozma manbalar — O‘rxun-Enasoy bitiklari, “Devonu lug‘otit turk”, “Qutadg‘u bilig”, “Hibat ul-haqoyiq”, “O‘g‘uznoma” kabi asarlar turkiy xalqlarning til, adabiyot, davlat boshqaruvi, urf-odat va dunyoqarashini o‘rganishda muhim ilmiy manba hisoblanadi. Ushbu yozma yodgorliklar turkiy xalqlarning yagona ildizdan shakllanganligini, ularning tarixiy taraqqiyot yo‘llari o‘zaro mushtarakligini ko‘rsatadi. Qadimgi bitiklar nafaqat tarixiy hujjat, balki turkiy xalqlarning siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayotini aks ettiruvchi bebaho merosdir. Ular orqali qadimgi turkiy tilning rivojlanish bosqichlari, xalq og‘zaki ijodi, badiiy tafakkur hamda axloqiy qarashlar o‘rganiladi. Ayniqsa, O‘rxun bitiklarida turkiy xalqlarning davlat boshqaruvi, xalq va hukmdor o‘rtasidagi munosabatlar, vatanparvarlik va birlik g‘oyalari aks etgan.Abstract
Ushbu maqolada qadimgi yozma yodgorliklarning hozirgi turkiy xalqlar tarixiy, madaniy va ma’naviy taraqqiyotidagi o‘rnini yoritishga bag‘ishlanadi. Qadimgi yozma manbalar — O‘rxun-Enasoy bitiklari, “Devonu lug‘otit turk”, “Qutadg‘u bilig”, “Hibat ul-haqoyiq”, “O‘g‘uznoma” kabi asarlar turkiy xalqlarning til, adabiyot, davlat boshqaruvi, urf-odat va dunyoqarashini o‘rganishda muhim ilmiy manba hisoblanadi. Ushbu yozma yodgorliklar turkiy xalqlarning yagona ildizdan shakllanganligini, ularning tarixiy taraqqiyot yo‘llari o‘zaro mushtarakligini ko‘rsatadi. Qadimgi bitiklar nafaqat tarixiy hujjat, balki turkiy xalqlarning siyosiy, ijtimoiy va madaniy hayotini aks ettiruvchi bebaho merosdir. Ular orqali qadimgi turkiy tilning rivojlanish bosqichlari, xalq og‘zaki ijodi, badiiy tafakkur hamda axloqiy qarashlar o‘rganiladi. Ayniqsa, O‘rxun bitiklarida turkiy xalqlarning davlat boshqaruvi, xalq va hukmdor o‘rtasidagi munosabatlar, vatanparvarlik va birlik g‘oyalari aks etgan.
References
1. N.Rahmonov - “O‘zbek adabiyoti tarixi” (eng qadimgi davrlardan XV asrga qadar saqlangan ma’lumot). 2017-yil. 556 betdan iborat. Mazkur qo‘llanma o‘zbek adabiyotining eng qadimgi davrlaridan XV asrning birinchi yarmigacha bo‘lgan davrni qamrab olgan. Qo‘llanmada birinchi marta qadimgi turkiy mif va afsonalar, islomgacha bo‘lgan davr yozma yodgorliklari o‘zbek xalqining adabiy yodgorliklari va yozma manbalari sifatida batafsil yoritilgan. 156–159 betlar.
2. Malov S.Y. “Pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti”, M. L. 1951. 173-bet.
3. Nasilov V.M. “Yazik orxonoyeniseyskix pamyatnikov”, M. 1960.
4. G.Serbak A.M. “Grammatika starouzbekskogo yazika”, M.L. 1962. Borovkov A.K. “Leksika sredneaziatskogo tefsira XII-XV” M., 1963.
5. Faznlov E.I. “Starouzbekskiy yazj. Xorezmiyskiye pamyatniki XIV veka” T. 1971. 207-bet.
6. Baskakov N.A. “Vvedeniye v izucheniye tyurkskix yazikov”, M.1969. 146-bet.
7. Kononov A.N. “Istoriya izucheniya tyurkskix yazikov v Rossii”, L. 1972.
8. G‘.Abdurahmonov, Sh.Shukurov “Oʻzbek tilining tarixiy grammatikasi” T. 1973. 103-107-betlar.
9. Tursunov U. Oʻrinboyev B. “Oʻzbek adabiy tili tarixi”, T.1982.
10. Abdurahmonov Gʻ. Rustamov A. “Qadimgi turkiy til” T.1982.
11. I.Qoʻchqortoyev, B.Isabekov “Turkiy filologiyaga kirish”, T. 1984. 97-bet.
12. Qo‘shimcha ma’lumotlar jamlangan vikipediya matni mualliflari.
