BACHADON BO‘YNI SARATONINI ERTA ANIQLASHDA SKRINING DASTURLARINING SAMARADORLIGI VA AHAMIYATI
Keywords:
bachadon bo‘yni saratoni, erta skrining, PAP-test, HPV, profilaktika.Abstract
Maqolada bachadon bo‘yni saratonini erta aniqlashda qo‘llaniladigan skrining dasturlarining samaradorligi tahlil qilinadi. Bachadon bo‘yni saratoni ayollar orasida keng tarqalgan onkologik kasalliklardan biri bo‘lib, uning kech aniqlanishi yuqori o‘lim ko‘rsatkichlariga olib keladi. Shu sababli, kasallikni dastlabki bosqichlarda aniqlashga qaratilgan skrining usullari — sitologik tekshiruv (PAP-test), HPV-test va vizual inspeksiya metodlarining diagnostik ahamiyati yoritib beriladi. Maqolada skrining tadbirlarining kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichlarini kamaytirishdagi roli, ularning ijtimoiy-iqtisodiy samaradorligi hamda sog‘liqni saqlash tizimidagi ahamiyati ilmiy manbalar asosida asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, muntazam va tizimli skrining dasturlarini joriy etish bachadon bo‘yni saratonining oldini olishda muhim profilaktik vosita hisoblanadi.
References
1. World Health Organization. Cervical cancer: prevention and control. – Geneva: WHO, 2021.
2. World Health Organization. Global strategy to accelerate the elimination of cervical cancer as a public health problem. – Geneva, 2020.
3. Bray F., Ferlay J., Soerjomataram I. et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates // CA: A Cancer Journal for Clinicians. – 2021. – Vol. 71(3). – P. 209–249.
4. Schiffman M., Wentzensen N. From human papillomavirus to cervical cancer // The Lancet. – 2013. – Vol. 382(9895). – P. 889–899.
5. Arbyn M., Weiderpass E., Bruni L. et al. Estimates of incidence and mortality of cervical cancer worldwide // The Lancet Global Health. – 2020. – Vol. 8(2). – P. e191–e203.
6. Saslow D., Solomon D., Lawson H. et al. American Cancer Society guidelines for cervical cancer screening // CA: A Cancer Journal for Clinicians. – 2012. – Vol. 62(3). – P. 147–172.
7. Ronco G., Dillner J., Elfström K. et al. Efficacy of HPV-based screening // The Lancet. – 2014. – Vol. 383(9916). – P. 524–532.
8. Kitchener H., Castle P., Cox J. Achievements and limitations of cervical cytology screening // Vaccine. – 2006. – Vol. 24. – P. S3/63–S3/70.
9. Sankaranarayanan R., Wesley R. A practical manual on visual screening for cervical cancer. – Lyon: IARC Press, 2003.
10. Bosch F.X., Lorincz A., Muñoz N. et al. The causal relation between HPV and cervical cancer // Journal of Clinical Pathology. – 2002. – Vol. 55. – P. 244–265.
11. Perkins R., Guido R., Castle P. et al. 2019 ASCCP risk-based management guidelines // Journal of Lower Genital Tract Disease. – 2020. – Vol. 24(2). – P. 102–131.
12. Franco E., Schlecht N., Saslow D. The epidemiology of cervical cancer // Cancer Journal. – 2003. – Vol. 9(5). – P. 348–359.
13. Zur Hausen H. Papillomaviruses and cancer: from basic studies to clinical application // Nature Reviews Cancer. – 2002. – Vol. 2. – P. 342–350.
14. IARC Working Group. Cervix Cancer Screening. – Lyon: International Agency for Research on Cancer, 2005.
15. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Ayollar reproduktiv salomatligini muhofaza qilish bo‘yicha milliy dastur. – Toshkent, 2022.

