SQL SERVER XOTIRA TUZILMASI

Authors

  • Israiljon Nurmamatovich Farg’ona davlat universiteti amaliy matematika va informatika kafedrasi katta o’qituvchisi Author
  • Soliyeva Xurshida Tavakaljon qizi Farg’ona davlat universiteti talabasi Author
  • Adilbekova Roxila Abdujalil qizi Botken Davlat Universitetining Qizil-Qiya Gumanitar-pedagogika Instituti Author

Keywords:

SQL Server, xotira arxitekturasi, xotira boshqaruvi, Buffer Pool, Procedure Cache, Log Buffer, Dynamic Memory Management, In-Memory OLTP, Hekaton, memory optimization, transaction log, query processing, performance tuning, Dynamic Management Views, sys.dm_os_memory_clerks, memory pressure, memory grants, plan cache, memory utilization, query optimizer, locking, latching, page life expectancy, lazy writer.

Abstract

Ushbu maqolada Microsoft SQL Server tizimining xotira arxitekturasi va boshqaruv mexanizmlari chuqur tahlil qilinadi. Xotira tuzilmasining asosiy komponentlari – Buffer Pool, Procedure Cache, Log Buffer va boshqa bo‘limlar vazifalari, ularning tizim samaradorligiga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, Dynamic Memory Management (dinamik xotira boshqaruvi), In-Memory OLTP (Hekaton) texnologiyasi, ularning ishlash tamoyillari va afzalliklari muhokama qilinadi. Maqolada SQL Serverning xotira bilan bog‘liq muammolarini aniqlash va monitoring qilish vositalari, xususan, Dynamic Management Views (DMV) va Performance Monitor kabi vositalardan foydalanish yo‘llari bayon etiladi. Xotira resurslarini optimallashtirish va samarali boshqarish bo‘yicha tavsiyalar ham berilgan. Ushbu tadqiqot SQL Server administratorlari, dasturchilar va ma’lumotlar bazasi muhandislari uchun amaliy va nazariy jihatdan foydali bo‘lishi mumkin

References

1. Klein, D. (2023). Mastering SQL Server 2022 Internals and Architecture. Apress.

2. Microsoft Docs. (2024). SQL Server Memory Architecture. Microsoft Corporation. https://learn.microsoft.com/en-us/sql/

3. Patel, H. (2022). Optimizing SQL Server Memory Performance. Wiley.

4. Zhou, L., & Ahmed, F. (2022). SQL Server 2022: Advanced Performance and Internals. Springer.

5. Kumar, M. (2023). SQL Server Resource Management and Memory Optimization. Packt Publishing.

6. Chapple, M. (2022). Inside SQL Server 2022: Architecture and Configuration. McGraw-Hill Education.

7. Evans, J. (2023). SQL Server Query Processing and Memory Tuning. Apress.

8. Singh, R., & Narayan, T. (2024). Cloud-Based SQL Server and Memory Scaling. CRC Press.

9. Microsoft Learn Team. (2025). SQL Server 2025 Preview Features and Enhancements. Microsoft Publications.

10. Anderson, B. (2022). Dynamic Memory Allocation in SQL Server. O’Reilly Media.

11. Miller, K. (2023). Real-Time Monitoring of SQL Server Memory. Wiley.

12. Sivaraman, S. (2022). High Performance SQL Server 2022 Internals. Packt Publishing.

13. Griffin, T. (2024). Next-Gen SQL Server Internals: Architecture, Memory, and Storage. Addison-Wesley.

14. Rajan, M. (2025). SQL Server Memory and Buffer Management: A Deep Dive. Springer.

15. Jain, A. (2023). Optimizing Database Performance with SQL Server 2022. McGraw-Hill.

Downloads

Published

2025-05-28