NEVROLOGIK KASALLIKLARDA ERTA REABILITATSIYANING AHAMIYATI
Keywords:
nevrologik kasalliklar, erta reabilitatsiya, insult, neyroplastiklik, fizioterapiya, ergoterapiya, telereabilitatsiya, sun'iy intellekt.Abstract
Mazkur tezisda nevrologik kasalliklarda erta reabilitatsiyaning klinik va ijtimoiy ahamiyati, uning bemorlarning funksional tiklanishidagi o‘rni hamda zamonaviy reabilitatsiya usullarining samaradorligi yoritilgan. Erta reabilitatsiyani kasallikning dastlabki bosqichlarida boshlash markaziy asab tizimining neyroplastik imkoniyatlarini faollashtiradi, harakat funksiyalarining tiklanishini tezlashtiradi, asoratlar rivojlanishini kamaytiradi va bemorlarning mustaqil hayotga qaytishiga yordam beradi. Shuningdek, multidisiplinar yondashuv, fizioterapiya, ergoterapiya, logopediya, psixologik yordam hamda zamonaviy raqamli texnologiyalarning reabilitatsiya jarayonidagi o‘rni tahlil qilingan.
References
1. World Health Organization. Rehabilitation 2030: A Call for Action. Geneva: WHO, 2017.
2. World Health Organization. Package of Interventions for Rehabilitation. Geneva: WHO, 2023.
3. Winstein C. J., Stein J., Arena R., et al. Guidelines for Adult Stroke Rehabilitation and Recovery. Stroke. 2016;47(6):e98–e169.
4. Langhorne P., Bernhardt J., Kwakkel G. Stroke rehabilitation. The Lancet. 2011;377(9778):1693–1702.
5. Cramer S. C. Harnessing neuroplasticity for clinical applications. Brain. 2018;141(2):345–346.
6. O‘smonxo‘jayeva A. A., Adilov Sh. K., Arzibayev Q. Sport tibbiyoti va reabilitatsiya. Toshkent: Umid Design, 2025.
7. O‘smonxo‘jayeva A. A., Sobirova G. N., Adilov Sh. K., Sharipov U. A. Davolovchi jismoniy tarbiya va an'anaviy gimnastika usullari. Toshkent, 2025.
8. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Reabilitatsiya xizmatlarini rivojlantirish bo‘yicha metodik tavsiyalar. Toshkent, 2024.
9. Laver K. E., Lange B., George S., Deutsch J. E., Saposnik G., Crotty M. Virtual reality for stroke rehabilitation. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2017;(11):CD008349.
10. Feigin V. L., Stark B. A., Johnson C. O., et al. Global, regional, and national burden of neurological disorders, 1990–2021. The Lancet Neurology. 2024;23(4):344–381.
11. Bernhardt J., Hayward K. S., Kwakkel G., et al. Agreed definitions and a shared vision for new standards in stroke recovery research. International Journal of Stroke. 2017;12(5):444–450.
12. Topol E. Deep Medicine: How Artificial Intelligence Can Make Healthcare Human Again. New York: Basic Books, 2019.
13. Liao Y., Zhang X., Wang J., Chen H. Artificial intelligence-assisted robotic rehabilitation after neurological disorders: A systematic review. Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation. 2023;20(1):112.
14. Patel S., et al. Wearable sensors and Internet of Things in neurological rehabilitation: Recent advances and future directions. Sensors. 2022;22(9):3415.
15. Davenport T., Kalakota R. The potential for artificial intelligence in healthcare. Future Healthcare Journal. 2019;6(2):94–98.

