ABU RAYHON BERUNIYNING FALSAFIY QARASHLARIDA IJTIMOIY-ONTOLOGIK TAHLILLARNING AHAMIYATI
Keywords:
Beruniy, falsafa, empirizm, ontologiya, gnoseologiya, kosmologiya, Ibn Sino, ijtimoiy-axloqiy qarashlar, Uchinchi renessans.Abstract
Ushbu maqolada o'rta asrlarning buyuk qomusiy olimi Abu Rayhon Beruniyning falsafiy qarashlari ontologik, gnoseologik va ijtimoiy-axloqiy jihatlar zamonaviy falsafiy paradigmalar asosida tahlil qilinadi. Beruniyning empirik bilish metodologiyasi, Aristotel fizikasiga qarshi ilgari surgan kosmologik e’tirozlari, shuningdek, Ibn Sino bilan olib borgan ilmiy bahslaridagi o‘ziga xos ratsionalistik-tajribaviy sintezi o‘rganiladi. Maqolada olimning ijtimoiy-axloqiy qarashlari “Yangi O‘zbekiston” strategiyasi doirasida yoshlar ma’naviyatini shakllantirishdagi ahamiyati nuqtai nazaridan baholanadi.
References
1. Beruniy. Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar. Tanlangan asarlar. T.I. – Toshkent: Fan, 1968. – 488 b.
2. Beruniy. Hindiston. Tanlangan asarlar. T.II. – Toshkent: Fan, 1965. – 727 b.
3. Beruniy. Mineralogiya. – Toshkent: Fan, 1963. – 412 b.
4. Beruniy. Geodeziya. – Toshkent: Fan, 1966. – 318 b.
5. Bulgakov PG Jizn' i trudy Beruniy. – Toshkent: Fan, 1972. – 376 s.
6. Moʻminov I., Fayzullayev O. Beruniy va Ibn Sino falsafiy qarashlari. – Toshkent: Fan, 1975. – 210 b.
7. Norbo‘tayev IM Markaziy Osiyo falsafiy tafakkuri tarixida empirizm masalasi. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2022. – 172 b.
8. Rozenfeld BA, Abdurahmonov A. Traktaty Beruniy ob astrolyabiyax // Beruniy. Sbornik statey k 1000-letiyu so dnya rojdeniya. – Toshkent: Fan, 1973. – S. 85–90.
9. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston – uchinchi renessans sari. Ma’ruza matni. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021. – 48 b.
10. Mirziyoyev Sh.M. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga Murojaatnomasi. – Toshkent, 2023 yil.
11. Kennedi ES Al-Beruniyning masudiy kanonlari // Al-Abhar: Bayrut Amerika Universiteti jurnali. – 1970. – 24-jild. – 59–81-betlar.
12. Nasr SH Islom kosmologik ta’limotlariga kirish. – Kembrij: Garvard universiteti nashriyoti, 1964. – 312 b.
13. Sarton G. Fan tarixiga kirish. I–III jildlar. – Baltimor: Vashingtondagi Karnegi instituti, 1927–1948. – I jild. – 707-bet.
14. Sharma A. Al-Beruniyning Karma nazariyasi // Numen: Dinlar tarixi bo'yicha xalqaro sharh. – 1983. – 30-jild. – 2-son. – 172–185-betlar.
