YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARIDA ATEROSKLEROZNING MOLEKULYAR PATOGENEZINI O‘RGANISH

Authors

  • Islomjon Madaminov Qurbonali o‘gli University of Business and Science “Umumkasbiy fanlar kafedrasi” o‘qituvchisi Author
  • Isaqov Jahongir Inomjon o‘g‘li Namangan Davlat Unversiteti “Klinik fanlar kafedrasi” stajyor-oqituvchisi Author
  • Jamolidinova Madina Fazlidin qizi University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-01 guruh talabasi Author
  • Zokirova Gulsanam Hamidullo qizi University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-15 guruh talabasi Author
  • Abdujalilova Kumushoy Ikromjon qizi University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-27 guruh talabasi Author
  • Ahmedova Diyora Askarovna University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-15 guruh talabasi Author

Keywords:

Ateroskleroz, endotelial disfunksiya, oxLDL, NF-κB, NLRP3 inflammasoma, ko‘pik hujayralar, epigenetika, PCSK9, TMAO, yurak-qon tomir kasalliklari.

Abstract

Ateroskleroz — arteriyalar intimasi darajasida rivojlanadigan, lipidlar to‘planishi, immun-yallig‘lanish jarayonlari va hujayra signal yo‘llarining buzilishi bilan kechuvchi murakkab multifaktorial kasallik bo‘lib, yurak-qon tomir tizimi patologiyalarining asosiy morfologik asosi hisoblanadi. Ushbu maqolada aterosklerozning molekulyar mexanizmlari, jumladan endotelial disfunksiya, past zichlikdagi lipoproteidlarning oksidlanishi, ko‘pik hujayralar hosil bo‘lishi, NF-κB va NLRP3 inflammasoma signal yo‘llarining faollashuvi hamda epigenetik regulyatsiya jarayonlari tahlil qilingan. Shuningdek, kasallik patogenezida T-limfotsitlar, makrofaglar, mitoxondrial disfunksiya va ichak mikrobiotasi metabolitlarining (TMAO) ahamiyati yoritilgan. Aterosklerozning rivojlanishi va progressiyasida lipid almashinuvi buzilishi, oksidlovchi stress hamda gemodinamik omillarning o‘zaro ta’siri muhim o‘rin tutadi. Tadqiqot natijalari ushbu kasallikni faqat lipid buzilishi sifatida emas, balki kompleks immun-metabolik jarayon sifatida ko‘rib chiqish zarurligini ko‘rsatadi.

References

1. Karimov Sh.T., Xolmatov A.A. Patologik anatomiya asoslari. Toshkent: “Tibbiyot nashriyoti”, 2020.

2. Axmedov A.A. Ichki kasalliklar propedevtikasi. Toshkent: “Abu Ali ibn Sino”, 2019.

3. Ismailov N.I., Raximov B.B. Kardiologiya asoslari. Toshkent: TTA nashriyoti, 2021.

4. Yo‘ldoshev O.R. Patofiziologiya. Toshkent: “Tibbiyot nashriyoti”, 2018.

5. Abdullayev M.M. Molekulyar tibbiyot asoslari. Toshkent: 2022. Libby P. Inflammation in atherosclerosis. Nature, 2002; 420:868–874.

6. Ross R. Atherosclerosis — an inflammatory disease. New England Journal of Medicine, 1999; 340:115–126.

7. Hansson G.K., Libby P. The immune response in atherosclerosis. Nature Reviews Immunology, 2006; 6:508–519.

8. Tabas I., Bornfeldt K.E. Macrophage function in atherosclerosis. Circulation Research, 2016; 118:183–202.

9. Ridker P.M. From C-reactive protein to interleukin-1β inhibition. New England Journal of Medicine, 2019; 377:111–112.

Downloads

Published

2026-04-19