BUYRAK KASALLIKLARINING ZAMONAVIY DIAGNOSTIKASI VA OLDINI OLISH USULLARI: INTEGRATIV YONDASHUV SAMARADORLIGI

To‘raxo‘jayev Babir Xamidovich; Isroilova Mohina Ilhomjonovna; Baxriddinova Dilshoda Umidjon qizi; Shamsiddinova Mohlaroyim Otabek qizi; Muhidjonova Zulfizar Ravshanbek qizi

Authors

To‘raxo‘jayev Babir Xamidovich University of Business and Science “Tibbiyot kafedrasi” o’qituvchisi Author
Isroilova Mohina Ilhomjonovna University of Business and Science “Tibbiyot kafedrasi” o’qituvchisi Author
Baxriddinova Dilshoda Umidjon qizi University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-28 guruh talabasi Author
Shamsiddinova Mohlaroyim Otabek qizi University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-27 guruh talabasi Author
Muhidjonova Zulfizar Ravshanbek qizi University of Business and Science Davolash ishi yo‘nalishi 25-28 guruh talabasi Author

Keywords:

buyrak kasalliklari, NGAL, KIM-1, erta diagnostika, kompleks profilaktika, nefropatiya, integrativ yondashuv

Abstract

Mazkur tadqiqot buyrak kasalliklarini erta aniqlash va profilaktik choralarni optimallashtirishga bag‘ishlangan. Buyrak kasalliklari global sog‘liqni saqlash tizimi uchun dolzarb muammo bo‘lib, aholining 10–13% ini qamrab oladi va yurak-qon tomir patologiyalari hamda mortalitet xavfini oshiradi. Tadqiqotda 186 nafar bemorda NGAL va KIM-1 zamonaviy biomarkerlar, shuningdek klinik va laborator ko‘rsatkichlar (kreatinin, eGFR, albuminuriya) o‘rganildi. Bemorlar ikki guruhga ajratildi: standart davolash va kompleks profilaktik yondashuv (dietoterapiya, glyukemik nazorat, arterial bosimni optimallashtirish, hayot tarzi va dori-darmonlarni moslashtirish).

Natijalar shuni ko‘rsatdiki:

NGAL va KIM-1 subklinik buyrak shikastlanishini aniqlashda yuqori sezgirlik (89% va 87%) va spesifiklik (85% va 83%) bilan ajralib turadi.
NGAL darajasi 2,3 barobar, KIM-1 esa 1,9 barobar oshgan (p<0,01).
NGAL va eGFR o‘rtasida manfiy korrelyatsiya (r=-0,68), KIM-1 va albuminuriya o‘rtasida musbat korrelyatsiya (r=0,71) aniqlangan.
Kompleks profilaktika qo‘llanilgan guruhda kasallik progresiyasi 12% bo‘lib, nazorat guruhidagi 31% ga nisbatan sezilarli past.

Integrativ yondashuvni qo‘llash buyrak kasalliklarining subklinik bosqichda aniqlanishi, kasallik progresiyasining sekinlashishi va klinik natijalarni yaxshilash imkonini beradi.