RAQAMLI FARMATSIYA VA SUN’IY INTELLEKT: DORI VOSITALARINI YARATISHDA YANGI BOSQICH

Authors

  • Karimova Asalxon Ramazonxon qizi Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Biotexnologiya, injinering va farmatsiya fakulteti 4-bosqich talabasi Author
  • Omonova Malika Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Boshqaruv va menejmenti fakulteti 4-bosqich talabasi Author
  • Oltiboyeva Mavsuma G‘ulom qizi Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Farmatsiya ishini tashkil qilish kafedrasi asissenti Author

Keywords:

raqamli farmatsiya, sun’iy intellekt, dori vositalarini yaratish, farmakologiya, farmakogenomika, bioinformatika, klinik sinovlar, farmatsevtik innovatsiyalar, xavfsizlik, algoritmik modellashtirish.

Abstract

Raqamli farmatsiya va sun’iy intellekt (SI) zamonaviy tibbiyotda dori vositalarini yaratish va ularni klinik amaliyotga joriy etish jarayonida inqilobiy o‘zgarishlarni olib kelmoqda. Ushbu maqolada raqamli farmatsiya tushunchasi, SI algoritmlari va ularning farmatsevtik ilm-fan sohasidagi qo‘llanilishi, dori vositalarini sintez qilish, farmakokinetik va farmakodinamik parametrlarni prognoz qilish, shuningdek, klinik sinovlarni tezlashtirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada dori vositalarining yaratilish jarayonida raqamli modellashtirish, katta hajmdagi biologik va kimyoviy ma’lumotlarni ishlash, farmatsevtlarning qaror qabul qilish jarayonini qo‘llab-quvvatlashdagi roli muhokama qilinadi. Zamonaviy SI yondashuvlari dori vositalarining xavfsizligini oshirish, davolash samaradorligini optimallashtirish va farmatsevtik innovatsiyalarni tezlashtirish imkoniyatini beradi. Shu bilan birga, maqolada raqamli farmatsiya va SIni joriy etishda yuzaga keladigan etika, qonunchilik va texnologik cheklovlar ham ko‘rib chiqiladi.     

References

1. Leung, K.S., Zhang, Z. Digital pharmacy and artificial intelligence in drug development. London: Springer, 2020, 312 p.

2. Topol, E.J. Deep Medicine: How Artificial Intelligence Can Make Healthcare Human Again. New York: Basic Books, 2019, 368 p.

3. Zhang, Q., Li, J., Chen, H. AI in drug discovery: recent advances and future prospects. Frontiers in Pharmacology. 2021;12:673–689.

4. World Health Organization. Digital health interventions for health system strengthening. Geneva: WHO, 2019, 102 p.

5. Razzak, M.I., Imran, M., Xu, G. Big data analytics for preventive medicine. Neural Computing & Applications. 2019;31:2035–2048.

6. Ahmedov, Sh., Karimova, M.A. Raqamli farmatsiya: dori vositalarini yaratishda yangi imkoniyatlar. Tashkent: Yunusobod nashriyoti, 2021, 180 b.

7. Kim, S., Chen, J., Cheng, T. et al. PubChem 2019 update: improved access to chemical data. Nucleic Acids Research. 2019;47:D1102–D1109.

8. Usmonov, A., Turaev, B. Sun’iy intellekt va farmatsiya innovatsiyalari. Samarkand: Ilm-fan nashriyoti, 2020, 152 b.

9. Li, H., Leung, K.S., Wong, M.H. Machine learning in drug discovery: a review. Artificial Intelligence in Medicine. 2020;102:101–118.

10. Chen, H., Engkvist, O., Wang, Y. The rise of deep learning in drug discovery. Drug Discovery Today. 2018;23(6):1241–1250.

11. Tursunov, N., Yusupov, K. Raqamli farmatsiya va dori vositalarini sintez qilishda sun’iy intellektning roli. Tashkent: Yoshlar nashriyoti, 2021, 140 b.

12. Vasilyeva, E., Petrov, S. AI and computational approaches in modern pharmacology. Moscow: GEOTAR-Media, 2020, 205 s.

13. Dwivedi, Y.K., Hughes, L., Coombs, C. et al. Artificial Intelligence in healthcare: past, present and future. Technological Forecasting and Social Change. 2021;163:120451.

14. Karimov, D., Sobirova, L. Raqamli texnologiyalar va farmatsevtika: innovatsion yondashuvlar. Tashkent: Ilm-fan nashriyoti, 2022, 134 b.

15. Esteva, A., Robicquet, A., Ramsundar, B. et al. A guide to deep learning in healthcare. Nature Medicine. 2019;25:24–29.

16. Sharma, A., Sharma, A., Kaur, M. AI and machine learning in drug discovery: current trends. Journal of Pharmaceutical Analysis. 2020;10:354–366.

17. Abdullayeva, M., Raxmonov, B. Sun’iy intellekt va raqamli farmatsiyada dori vositalarini prognozlash. Samarkand: Ilm-fan nashriyoti, 2022, 146 b.

Downloads

Published

2026-02-27