BOLALARDA BRONXIAL ASTMANI MONTELUKAST BILAN DAVOLASH: SAMARADORLIK VA XAVFSIZLIK KO‘RSATKICHLARI

Authors

  • Ravshanov Foziljon Xamro o‘g‘li Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Davolash ishi fakultetining 3-bosqich talabasi Author
  • Ashurova Maqsuda Jamshedovna Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Pediatriya kafedrasi o‘qituvchisi, PhD Author

Keywords:

bronxial astma, bolalar, montelukast, leykotrien retseptor antagonistlari, bronxial obstruksiya, yallig‘lanish, bronxial giperreaktivlik, astma nazorati, allergik rinit, ingalyatsion kortikosteroidlar, spirometriya, xurujlar chastotasi, nojo‘ya ta’sirlar, xavfsizlik profili, klinik samaradorlik

Abstract

Bronxial astma bolalar orasida keng tarqalgan surunkali yallig‘lanishli nafas yo‘llari kasalligi bo‘lib, uning klinik kechishi ko‘p omilli patogenez, allergik sensibilizatsiya, bronxial giperreaktivlik hamda bronxial obstruksiya epizodlari bilan tavsiflanadi. Zamonaviy klinik amaliyotda ingalyatsion  kortikosteroidlar (IKS) bronxial astmani nazorat qilishda asosiy terapiya sifatida e’tirof etilgan bo‘lsa-da, ayrim klinik holatlarda (yengil va o‘rtacha og‘irlikdagi astma, allergik rinit bilan birga kechuvchi shakllar, virus-induksiyalangan xurujlar, IKSga past rioya qilinish) leykotrien retseptor antagonistlari, xususan montelukast preparatining qo‘llanilishi amaliy ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada bolalarda bronxial astmani montelukast bilan davolashning klinik samaradorligi va xavfsizlik ko‘rsatkichlari ilmiy manbalar tahlili hamda amaliy pediatrik-pulmonologik yondashuvlar asosida yoritildi. Montelukastning bronxial astmada yallig‘lanishga qarshi ta’siri, bronxospazmni kamaytirish mexanizmlari, xurujlar chastotasiga ta’siri hamda astma nazorati ko‘rsatkichlarini yaxshilashdagi o‘rni tahlil qilindi. Shuningdek, preparatning bolalarda qo‘llanilishida kuzatilishi mumkin bo‘lgan nojo‘ya reaksiyalar, xavfsizlik monitoringi, dori vositasiga rioya qilish (adherence) va individual yondashuv zarurati ham ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi. Tahlil natijalariga ko‘ra, montelukast yengil va o‘rtacha og‘irlikdagi bronxial astma shakllarida, ayniqsa allergik rinit bilan kombinatsiyalangan holatlarda hamda kechki simptomlar ustun bo‘lgan bemorlarda astma nazoratini yaxshilashda samarali bo‘lishi mumkin.      

References

1. Global Initiative for Asthma (GINA). Global Strategy for Asthma Management and Prevention. – 2023. – 210 p. – GINA Publications.

2. National Asthma Education and Prevention Program. Expert Panel Report 3: Guidelines for the Diagnosis and Management of Asthma. – Bethesda: NIH Publication. – 2007. – 440 p.

3. Bacharier L.B., Boner A., Carlsen K.H. et al. Diagnosis and treatment of asthma in childhood: a PRACTALL consensus report. – Allergy. – 2008. – Vol. 63. – P. 5–34. – Wiley-Blackwell.

4. Lemanske R.F., Busse W.W. Asthma: clinical expression and molecular mechanisms. – J Allergy Clin Immunol. – 2010. – Vol. 125. – P. 95–102. – Elsevier.

5. Papadopoulos N.G., Arakawa H., Carlsen K.H. et al. International consensus on pediatric asthma. – Allergy. – 2012. – Vol. 67. – P. 976–997. – Wiley.

6. Szefler S.J. Advances in pediatric asthma in 2019: moving toward precision medicine. – J Allergy Clin Immunol. – 2019. – Vol. 144. – P. 113–121. – Elsevier.

7. Barnes P.J. Asthma mechanisms and precision medicine. – Nat Rev Immunol. – 2018. – Vol. 18. – P. 665–679. – Nature Publishing Group.

8. Holgate S.T. Pathogenesis of asthma. – Clin Exp Allergy. – 2008. – Vol. 38. – P. 872–897. – Wiley.

9. Wenzel S.E. Asthma phenotypes: the evolution from clinical to molecular approaches. – Nat Med. – 2012. – Vol. 18. – P. 716–725. – Nature Publishing Group.

10. Chipps B.E., Zeiger R.S., Borish L. et al. Key findings and clinical implications in pediatric asthma control. – Ann Allergy Asthma Immunol. – 2016. – Vol. 117. – P. 121–130. – Elsevier.

11. Price D., Musgrave S.D., Shepstone L. et al. Leukotriene antagonists as first-line or add-on asthma-controller therapy. – N Engl J Med. – 2011. – Vol. 364. – P. 1695–1707. – Massachusetts Medical Society.

12. Israel E., Chervinsky P.S., Friedman B. et al. Effects of montelukast on asthma control and lung function. – Chest. – 2002. – Vol. 121. – P. 1021–1028. – American College of Chest Physicians.

13. Bisgaard H. Leukotriene modifiers in pediatric asthma management. – Pediatrics. – 2001. – Vol. 107. – P. 381–390. – American Academy of Pediatrics.

14. Philip G., Hustad C., Malice M.P. et al. Analysis of montelukast safety in children. – Clin Ther. – 2009. – Vol. 31. – P. 1400–1410. – Elsevier.

15. Knorr B., Matz J., Bernstein J.A. et al. Montelukast for chronic asthma in children aged 2 to 5 years. – Pediatrics. – 2001. – Vol. 108. – P. 1–8. – American Academy of Pediatrics.

16. Virchow J.C., Bachert C., Donica M. et al. Montelukast in asthma and allergic rhinitis: clinical significance. – Respir Med. – 2010. – Vol. 104. – P. 1–9. – Elsevier.

17. Haahtela T., Tuomisto L.E., Pietinalho A. A 10-year asthma programme in Finland: major change for the better. – Thorax. – 2006. – Vol. 61. – P. 663–670. – BMJ Publishing Group.

18. Чучалин А.Г. (ред.). Респираторная медицина: Национальное руководство. – Москва: ГЭОТАР-Медиа. – 2017. – 896 с.

19. Абдуллаев А.А., Каримова Д.Ш. Болаларда бронхиал астма: диагностика ва даволашнинг замонавий йўналишлари. – Тошкент: Ibn Sino nashriyoti. – 2020. – 156 б.

20. Нурматов Ж.Р., Раҳимова Н.М. Педиатрияда аллергик касалликлар ва бронхиал астма. – Самарқанд: SamDU Press. – 2019. – 180 б.

Downloads

Published

2026-02-14