OG‘IZ BO‘SHLIG‘I SHILLIQ QAVATI PREKANSYER HOLATLARI (LEYKOPLAKIYA, ERITROPLAKIYA): ERTA DIAGNOSTIKA VA DAVOLASH STRATEGIYALARI
Keywords:
og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati, prekansyer holatlar, leykoplakiya, eritroplakiya, displaziya, yassi hujayrali rak, erta diagnostika, biopsiya, sitologiya, toluidin ko‘k testi, autoflyuorestsensiya, lazer ablatsiya, kriodestruksiya, risk omillari, klinik monitoringAbstract
Ushbu maqolada og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavatining prekansyer holatlari bo‘lgan leykoplakiya va eritroplakiya kasalliklarining klinik-diagnostik xususiyatlari, erta aniqlash mezonlari hamda zamonaviy davolash strategiyalari yoritiladi. Og‘iz shilliq qavatining prekansyer lezyonlari stomatologiya va onkostomatologiyada dolzarb muammo bo‘lib, ular og‘iz bo‘shlig‘i yassi hujayrali rakining rivojlanishida muhim xavf omili sifatida qaraladi. Leykoplakiya va eritroplakiya ko‘pincha uzoq muddat simptomlarsiz kechishi, klinik ko‘rinishlarining o‘zgaruvchanligi hamda bemorlar tomonidan e’tiborsiz qoldirilishi tufayli kech tashxislanadi. Maqolada prekansyer holatlarning asosiy etiologik omillari, jumladan tamaki mahsulotlari, alkogol, surunkali mexanik travma, og‘iz gigiyenasining yetarli emasligi, virus omillari hamda immunologik buzilishlar bilan bog‘liq jihatlar tahlil qilinadi. Erta diagnostikada klinik ko‘rik, palpatsiya, toluidin ko‘k testi, autoflyuorestsensiya, sitologik tekshiruv va biopsiyaning ahamiyati asoslab beriladi. Davolash strategiyalarida xavf omillarini bartaraf etish, mahalliy yallig‘lanishga qarshi terapiya, keratolitik va regeneratsiyani kuchaytiruvchi preparatlar, shuningdek, jarrohlik usullari (ekstsiziya, lazer ablatsiya, kriodestruksiya)ning o‘rni yoritiladi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, prekansyer holatlarni erta aniqlash, histologik tasdiqlash hamda individual riskga asoslangan davolash taktikasini tanlash og‘iz bo‘shlig‘i rakining oldini olishda asosiy profilaktik yo‘nalish hisoblanadi.
References
1. Abduazizov A.A., To‘xtayev B.B. Og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklari va ularning profilaktikasi. – Toshkent: “Yangi asr avlodi”, 2020. – 256 b.
2. Karimov M.K., Raximov S.S. Og‘iz shilliq qavati prekansyer lezyonlari: klinik va diagnostik jihatlar. – Toshkent: “Tibbiyot nashriyoti”, 2019. – 220 b.
3. Askarova Z.Z., Qodirov U.Sh. Og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati kasalliklari: diagnostika va davolash strategiyalari. – Samarqand: SamDTU, 2021. – 192 b.
4. Husanov A.Sh., Abdullayev O.A. Stomatologiyada prekansyer lezyonlar va ularning malign transformatsiyasi. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2018. – 310 b.
5. Borovskiy E.V., Leontyev V.K. Terapevticheskaya stomatologiya. – Moskva: GEOTAR-Media, 2016. – 928 s.
6. Maksimovskiy Yu.M., Mitronin A.V. Xirurgicheskaya stomatologiya. – Moskva: GEOTAR-Media, 2017. – 640 s.
7. Kiselnikov A.I., Raxmanov A.S. Sudebno-meditsinskaya ekspertiza v stomatologii i prekanceroznykh sostoyaniyakh. – Sankt-Peterburg: SpetsLit, 2018. – 224 s.
8. Orekhova L.Yu., Shul’gina N.V. Parodontologiya i diagnostika prekansyer lezyonov. – Moskva: MEDpress-inform, 2019. – 352 s.
9. Malamed S.F. Handbook of Local Anesthesia. – 7th ed. – St. Louis: Elsevier, 2020. – 416 p.
10. Hargreaves K.M., Berman L.H. Cohen’s Pathways of the Pulp. – 12th ed. – St. Louis: Elsevier, 2021. – 928 p.
11. Ingle J.I., Bakland L.K., Baumgartner J.C. Ingle’s Endodontics. – 7th ed. – Hamilton: BC Decker, 2019. – 1400 p.
12. Peterson L.J., Ellis E., Hupp J.R., Tucker M.R. Contemporary Oral and Maxillofacial Surgery. – 7th ed. – St. Louis: Elsevier, 2018. – 720 p.
13. Warnakulasuriya S., Johnson N.W., van der Waal I. Oral epithelial dysplasia and precancer: diagnosis and management. – Oral Oncol., 2020; 102: 104560.
14. World Health Organization. Oral Health: Global Action on Oral Diseases. – Geneva: WHO, 2021. – 68 p.
