AYBSIZLIK PREZUMPSIYASINING JAMIYATDAGI O‘RNI VA SUD-HUQUQ TIZIMIDA QO‘LLANILISHI
Keywords:
Aybsizlik prezumpsiyasi; jinoyat protsessi; sud-huquq tizimi; konstitutsiyaviy kafolatlar; inson huquqlari va erkinliklari; tergov amaliyoti; dalillarni baholash; demokratik tamoyillar; huquqiy davlat; prokuror nazorati; sud mustaqilligi; adolatli sudlov.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada aybsizlik prezumpsiyasining nazariy-huquqiy mazmuni, uning demokratik huquqiy davlat barpo etishdagi strategik ahamiyati hamda sud-huquq tizimidagi amaliy qo‘llanish xususiyatlari chuqur tahlil qilingan. Aybsizlik prezumpsiyasi shaxsning konstitutsiyaviy huquqlarini kafolatlovchi eng muhim tamoyillardan biri sifatida ko‘rib chiqilib, xalqaro huquq standartlari bilan solishtirilgan holda o‘rganilgan. Shuningdek, maqolada tergov, surishtiruv va sud jarayonlarida mazkur prinsipning to‘laqonli ishlashiga ta’sir qiluvchi omillar, mavjud tizimli muammolar, ularning huquqiy oqibatlari va amaliyotda uchraydigan cheklovlar tahlil etiladi. Tadqiqot natijalari asosida aybsizlik prezumpsiyasini mustahkamlash, davlat organlarining javobgarligini oshirish hamda jamiyatda huquqiy ong va madaniyatni yuksaltirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Ashworth, A., & Zedner, L. (2021). Preventive justice and the presumption of innocence. Oxford University Press.
2. Nowak, M. (2019). UN Covenant on Civil and Political Rights: CCPR commentary (3rd ed.). N.P. Engel.
3. Trechsel, S. (2020). Human rights in criminal proceedings. Oxford University Press.
4. Qodirov, B. (2022). O‘zbekiston jinoyat-protsessual huquqida aybsizlik prezumpsiyasi tamoyilining qo‘llanishi. Toshkent: TDYU nashriyoti.
5. Yusupov, M. (2023). Aybsizlik prezumpsiyasi va uning tergov amaliyotida ta’minlanishi. O‘zbekiston huquqi, 4(2), 45–53.
6. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (2023). Toshkent.
7. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksi (2024).
8. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-avgustdagi PF-6034-son farmoni. Sud-huquq tizimini takomillashtirish strategiyasi.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 3-dekabrdagi PQ-51-son qarori. Jinoyat-protsessual faoliyatda inson huquqlarini ta’minlash choralari.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud-huquq tizimini yanada isloh qilish, fuqarolarning huquq va erkinliklarini ishonchli himoya qilish kafolatlarini mustahkamlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-4968-son Farmoni. (2017, 21-fevral).
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sud hokimiyatining mustaqilligini oshirish, sudlar faoliyatini samarali tashkil etish va sud xodimlarining ma’naviy-ma’rifiy darajasini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PF-6277-son Farmoni. (2021, 26-iyul).
12. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Jinoyat-protsessual qonunchiligini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4793-son Qarori. (2020, 10-avgust).
