O‘SMIRLARNING IJTIMOIY TARMOQLARGA QARAMLIGI VA UNING PSIXOLOGIK OQIBATLARI
Keywords:
ijtimoiy tarmoq, qaramlik, o‘smirlik, psixologik oqibat, internet, shaxs rivoji, dopamin sikli, raqamli gigiyena.Abstract
Mazkur maqolada o‘smirlarning ijtimoiy tarmoqlarga qaramligi va uning psixologik oqibatlari keng tahlil qilinadi. Qaramlikning sabablari, psixologik mexanizmlari, shaxsiy va ijtimoiy rivojlanishga ta’siri, shuningdek, nazariy asoslari ham ko‘rib chiqildi. O‘zbekistonlik olimlar (V.M. Karimova, O. Musurmonova, Q. Qurbonova, S. Jalilova) hamda xorijiy tadqiqotchilar (K. Young, Sherry Turkle, Jean Twenge, Andreassen) ishlari asosida ilmiy natijalar solishtirilib ko‘rsatildi. Zamonaviy nazariy yondashuvlar – dopamin sikli, mukofotlash tizimi, ijtimoiy o‘rganish nazariyasi, shaxsiy identifikatsiya jarayonlari asosida izohlandi. Tadqiqotlarning amaliy jihatlari, qo‘llangan metodlar, diagnostik vositalar batafsil yoritildi. Xulosa sifatida o‘smirlarni internet va ijtimoiy tarmoqlardan ongli, maqsadli foydalanishga o‘rgatish, tarbiyaviy va psixoprofilaktik tadbirlar zarurligi asoslab berildi.
References
1. Young K. (1998). Internet Addiction: The emergence of a new clinical disorder.
2. Turkle Sh. (2011). Alone Together.
3. Twenge J. (2017). iGen.
4. Andreassen C. (2012). Development of a Facebook Addiction Scale.
5. Karimova V.M. (2016). Psixologik tadqiqotlar. Toshkent.
6. Musurmonova O. (2019). O‘smirlarning ijtimoiy faoliyati va internet.
7. Jalilova S. (2020). Internet qaramligining depressiv simptomlarga ta’siri.
8. Qurbonova Q. (2021). Talabalarda internet qaramligi va o‘zini baholash.
9. Skinner B.F. (1953). Science and Human Behavior.
10. Bandura A. (1977). Social Learning Theory.
11. Freud S. (1920). Beyond the Pleasure Principle.
12. WHO (2022). Digital development and health report.
13. American Psychological Association (2021). Internet addiction and mental health.
