FE’L TURKUMI VA NUTQIY FAOLIYAT FE’LLARINING JAHON TILSHUNOSLIGIDA O‘RGANILISHI: NAZARIY YONDASHUVLARNING QIYOSIY TAHLILI
Keywords:
fe’l turkumi, nutqiy faoliyat fe’llari, semantik maydon, prototip, nutqiy akt, tabiiy semantik metatil, konsept, chog‘ishtirma tilshunoslik.Abstract
Maqolada fe’l turkumi va uning ma’noviy guruhlaridan biri – nutqiy faoliyat fe’llarining jahon tilshunosligida o‘rganilish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida ingliz va rus tilshunosligiga oid 1956–2009 yillardagi o‘nta nazariy manba tanlandi. Manbalar o‘rganish obyekti, empirik bazasi va metodiga ko‘ra to‘rt yo‘nalishga – struktur-grammatik, semantik-temporal (tarixiy-semantik), pragmatik-semantik va funksional-kognitiv yo‘nalishlarga – guruhlandi. Tahlil fe’l tadqiqi shakl tavsifidan ma’no, kommunikativ niyat va konsept modellashtirishga qarab rivojlanganini, ko‘rib chiqilgan ishlarning barchasi bir tilli (ingliz tili) materialga tayanishini ko‘rsatdi. Nutqiy faoliyat fe’llarini ingliz va o‘zbek tillarida chog‘ishtirma-leksikografik o‘rganish dolzarb ekani asoslandi.
References
[1] Joos M. The English verb: form and meaning. – Madison: University of Wisconsin press, 1964. – 251 p.
[2] Lakoff G. Stative Adjectives and Verbs in English. – Harvard: Harvard University, Computation Laboratory, Report NSF-17, 1966.
[3] Palmer R. A Linguistic study of the English verb. – Miami: University of Miami Press, 1968. – 199 p.
[4] Leech G.N. Meaning and the English Verb. – London: Longman, 1971. – 131 p.
[5] Comrie B. Tense. – Cambridge: Cambridge University Press, 1986. – 139 p.
[6] Penttilä E. The Old English Verbs of Vision. A Semantic Study. – Helsinki: Société Néophilologique, 1956. – 211 p.
[7] Wierzbicka A. English speech act verbs: a semantic dictionary. – Sydney: Academic Press, 1987. – 397 p.
[8] Дворник О.Д. Функциональная категоризация глаголов говорения в современном английском языке: Дисс… канд. филол. наук. – Белгород, 2003. – 155 с.
[9] Храмова Н.А. Глаголы одобрения и согласия в английском языке: Семантический, синтагматический, морфологический аспекты: Дисс… канд. филол. наук. – Санкт-Петербург, 2003. – 188 с.
[10] Михайлова Л.Д. Глагольные способы репрезентации концепта «ГОВОРЕНИЕ» в современном английском языке: Дисс… канд. филол. наук. – Ростов-на-Дону, 2009. – 144 с.
