CHEGARALANGAN UCH JISM MASALASI: NAZARIY ASOSLAR, BARQARORLIK TAHLILI VA ZAMONAVIY MODELLASHTIRISH YONDASHUVLARI
Keywords:
Chegaralangan uch jism masalasi, Lagrange nuqtalari, barqarorlik tahlili, raqamli modellashtirish, sun’iy intellekt, Lyapunov usuli, kosmik mexanika.Abstract
Ushbu maqolada klassik mexanikaning eng muhim muammolaridan biri-chegaralangan uch jism masalasi ko‘rib chiqiladi. Masalaning nazariy asoslari, xususan, Lagrange va Eyler nuqtalari, tizimdagi harakat tenglamalari va ularning xossalari tahlil qilinadi. Shuningdek, masalaning barqarorlik tahlili Lyapunov usuli hamda raqamli modellashtirish vositalari orqali yoritiladi. Zamonaviy yondashuvlar, jumladan, sun’iy intellekt asosidagi modellar, raqamli hisoblash algoritmlari va ularning amaliy qo‘llanilishi ham muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari ushbu murakkab masalaning kosmik mexanika, astrodinamika va boshqa fanlardagi ahamiyatini yanada ochib beradi.
References
[1]. Szebehely, V. (1967). Theory of Orbits: The Restricted Problem of Three Bodies. Academic Press.
[2]. Murray, C. D., & Dermott, S. F. (1999). Solar System Dynamics. Cambridge University Press.
[3]. Roy, A. E. (2005). Orbital Motion (4th ed.). Institute of Physics Publishing.
[4]. Alligood, K. T., Sauer, T. D., & Yorke, J. A. (1996). Chaos: An Introduction to Dynamical Systems. Springer.
[5]. Battin, R. H. (1999). An Introduction to the Mathematics and Methods of Astrodynamics. AIAA Education Series.
[6]. Hairer, E., Nørsett, S. P., & Wanner, G. (1993). Solving Ordinary Differential Equations I: Nonstiff Problems (2nd ed.). Springer.
[7]. Korshunova, N. A., va Azimov, D. M. tomonidan yozilgan maqola ikki fiksirlangan markaz maydonida impuls yoylari uchun analitik yechimlarni taqdim etadi. Ushbu maqola 2014-yilda "Acta Astronautica" jurnalida chop etilgan.
[8]. Ruzmatov, M. I., Azimov, D. M., va Korshunova, N. A. tomonidan yozilgan maqola chegaralangan uch jism masalasidagi yangi oraliq impuls yoylari sinfini tahlil qiladi. Ushbu maqola 2023-yilda “Advances in Space Research” jurnalida chop etilgan.
