ALCEDO ATTHIS NING SUV OSTIDA KO‘RISH VA YO‘NALISHNI ANIQLASH MEXANIZMLARINING MORFO-FIZIOLOGIK ASOSLARI
Keywords:
Alcedo atthis, suv ostida ko‘rish, akkomodatsiya, retina, vestibulyar tizim, optic flow, morfo-fiziologiya, o‘lja lokalizatsiyasi.Abstract
Alcedo atthis (oddiy qirg‘iyqush) suv havzalari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan, o‘ljasini asosan vizual yo‘l bilan aniqlovchi ixtisoslashgan qushlardan biridir. Ushbu maqolada A. atthis ning suv ostida ko‘rish, o‘lja lokalizatsiyasi va yo‘nalishni aniqlash jarayonlarining morfo-fiziologik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori ko‘zning optik moslashuvi, to‘r parda ixtisoslashuvi, binokulyar koordinatsiya, bosh-harakat barqarorligi, vestibulyar va vizual oqim mexanizmlariga qaratildi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, A. atthis ning suv ostida samarali ovlanishi ko‘zning tez akkomodatsiyasi, yuqori fazoviy aniqlikni ta’minlovchi retinal tuzilmalar, niktitatsion parda orqali ko‘zni himoyalash, boshning stabilizatsiyasi va sensor-motor integratsiya bilan bog‘liq murakkab moslanishlar natijasidir. Ushbu moslanishlar suv–havo chegarasida yuzaga keladigan refraksion buzilishlarni qisman kompensatsiya qilib, suv ostida aniq vizual yo‘nalish va zarba aniqligini ta’minlaydi.
References
1. Katzir, G., Schechtman, E., Carmi, N., & Weihs, D. (2012). Visual accommodation and active pursuit of prey underwater in a plunge-diving bird: the Australasian gannet. Proceedings of the Royal Society B.
2. Schaeffel, F., Murphy, C. J., & Howland, H. C. (1997). A history of studies of visual accommodation in birds. Journal of Experimental Biology.
3. Wylie, D. R. (2013). Processing of visual signals related to self-motion in the cerebellum of pigeons. Frontiers in Behavioral Neuroscience.
4. Wylie, D. R., Gutiérrez-Ibáñez, C., Gaede, A. H., & Altshuler, D. L. (2018). Visual-cerebellar pathways and their roles in the control of avian flight. Frontiers in Neuroscience.
5. Gutiérrez-Ibáñez, C., Wylie, D. R., & Altshuler, D. L. (2023). From the eye to the wing: neural circuits for transforming optic flow into motor output in avian flight. Journal of Comparative Physiology A.
6. Schiffner, I., & Srinivasan, M. V. (2015). Direct evidence for vision-based control of flight speed in budgerigars. Scientific Reports.
7. Benson, R. B. J., Starmer-Jones, E., Close, R. A., & Walsh, S. A. (2017). Comparative analysis of vestibular ecomorphology in birds. Journal of Anatomy.
8. Zawadzka, M. et al. (2021). Lens and cornea limit UV vision of birds – a phylogenetic perspective. Journal of Experimental Biology.
9. Britannica Editors. (2026). Kingfisher. Encyclopaedia Britannica.
10. Peris, S. J., et al. (2012). Habitat selection by breeding Common Kingfishers (Alcedo atthis) in rivers from Northern Iberia. Annales de Limnologie.

