QO‘SHMA GAPNING MAZMUNIY TUZILISHIDA MODAL VA KOMMUNIKATIV UZVLARNING ISHTIROKI
Keywords:
sintaktik semantika, qo‘shma gap, propozitsiya, modal uzv, subyektiv modallik, obyektiv modallik, kommunikativ uzv, tema-rema (aktual bo‘linish), N. Mahmudov, A. Nurmonov.Abstract
Ushbu ilmiy tezisda hozirgi o‘zbek tilida qo‘shma gaplarning mazmuniy-sintaktik qurilishi, xususan, unda modal va kommunikativ uzvlarning tutgan o‘rni hamda o‘zaro ta’sir mexanizmlari tahlil qilinadi. An’anaviy struktur sintaksisdan farqli o‘laroq, sintaktik semantika yo‘nalishida gap murakkab mazmuniy birlik sifatida baholanib, unda propozitsional (nominativ), modal va kommunikativ sathlarning birga yuzaga chiqishi ilmiy dalillanadi. O‘zbek tilshunosligi darg‘alari N. Mahmudov, A. Nurmonov va M. Asqarova kabi olimlarning nazariy qarashlariga tayangan holda, qo‘shma gap komponentlari o‘rtasidagi subyektiv-obyektiv modallik va tema-rema munosabatlarining lisoniy hamda nutqiy xususiyatlari misollar vositasida atroficha yoritilgan.
References
1. Mahmudov N., Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy grammatikasi (Sintaksis). – Toshkent: O‘qituvchi, 1995. – 232 b.
2. Nurmonov A. O‘zbek tili sintaksisi nazariyasi. – Toshkent: Fan, 1988. – 208 b.
3. Asqarova M. Hozirgi o‘zbek tilida ergashgan qo‘shma gaplar. – Toshkent: Fan, 1960. – 184 b.
4. Abdurahmonov G. B. Qo‘shma gap sintaksisi asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston SSR Fanlar Akademiyasi nashriyoti, 1958. – 196 b.
5. Sayfullayeva R., Bahriddinova R., Abduzuhurov M. va boshq. Hozirgi o‘zbek tili. – Toshkent: Musiqa, 2009. – 392 b.
