QANDLI DIABETDA DIABETIK OYOQ SINDROMI, YURAK-QON TOMIR ASORATLARI VA KOMPLEKS DAVOLASH

Authors

  • Nazarova Diyoraxon Central Asian Medical University of students Author
  • Xabibullayev Ne‘matillo Central Asian Medical University of students Author
  • Mutabarova Mohinora Central Asian Medical University of students Author

Keywords:

Qandli diabet, diabetik oyoq sindromi, diabetik angiopatiya, diabetik neyropatiya, yurak-qon tomir asoratlari, ateroskleroz, koronar arteriya kasalligi, miokard infarkti, periferik arteriyalar kasalligi, trofik yara, gangrene.

Abstract

Qandli diabet surunkali metabolik kasallik bo‘lib, uning eng og‘ir va keng tarqalgan asoratlaridan biri diabetik oyoq sindromi hamda yurak-qon tomir tizimi zararlanishlari hisoblanadi. Uzoq muddatli giperglikemiya fonida rivojlanadigan neyropatiya, angiopatiya va aterosklerotik o‘zgarishlar oyoq to‘qimalarida trofik buzilishlar, yaralar, gangrena hamda amputatsiya xavfining ortishiga olib keladi. Shu bilan birga, qandli diabet koronar arteriyalar kasalligi, miokard infarkti, insult va surunkali yurak yetishmovchiligi kabi kardiovaskulyar asoratlarning rivojlanishiga sabab bo‘ladi. Mazkur maqolada qandli diabetda diabetik oyoq sindromi va yurak-qon tomir asoratlarining patogenezi, klinik kechishi, diagnostik mezonlari hamda zamonaviy kompleks davolash usullari tahlil qilingan. Konservativ terapiya, glyukemik nazorat, antibakterial davolash, revaskulyarizatsiya usullari, endovaskulyar muolajalar va jarrohlik amaliyotlarining samaradorligi baholangan. Tadqiqot natijalari diabetik oyoq sindromi va yurak-qon tomir asoratlarini erta aniqlash hamda kompleks davolash bemorlarning hayot sifatini yaxshilash, amputatsiyalar sonini kamaytirish va uzoq muddatli prognozni optimallashtirishda muhim ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.

References

1. American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl.1):S1–S350.

2. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. Brussels: IDF; 2025.

3. World Health Organization. Global Report on Diabetes. Geneva: WHO; 2025.

4. Armstrong D.G., Boulton A.J.M., Bus S.A. Diabetic foot ulcers and their recurrence. The New England Journal of Medicine. 2024;390(6):550–562.

5. Hinchliffe R.J., Forsythe R.O., Apelqvist J. Management of peripheral arterial disease in diabetic patients. The Lancet Diabetes & Endocrinology. 2024;12(3):210–225.

6. Libby P., Bonow R.O., Mann D.L. Braunwald’s Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 13th ed. Elsevier; 2026.

7. Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. 11th ed. Elsevier; 2025.

8. Hall J.E. Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology. 15th ed. Elsevier; 2025.

9. Creager M.A., Beckman J.A., Loscalzo J. Vascular Medicine: A Companion to Braunwald’s Heart Disease. 3rd ed. Elsevier; 2024.

10. Fihn S.D., Blankenship J.C., Alexander K.P., et al. ACC/AHA guideline for coronary revascularization. J Am Coll Cardiol. 2024;83(5):e123–e240.

11. Schaper N.C., van Netten J.J., Apelqvist J., et al. Practical guidelines on diabetic foot management. Diabetes/Metabolism Research and Reviews. 2024;40(2):e3600.

12. Hinchliffe R.J., Brownrigg J.R.W., Andros G. Revascularization in diabetic foot disease. Circulation. 2024;149(10):820–835.

13. Hingorani A., LaMuraglia G.M., Henke P. The management of diabetic foot. Journal of Vascular Surgery. 2024;79(1):1–18.

14. Zimmet P., Alberti K.G.M.M. Global burden of diabetes complications. The Lancet. 2024;403(10412):1450–1465.

15. Rutherford R.B. Rutherford’s Vascular Surgery and Endovascular Therapy. 10th ed. Elsevier; 2024.

Downloads

Published

2026-06-18