MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARIDA INKLYUZIV TAʼLIMNI SAMARALI TASHKIL ETISH OMILLARI
Keywords:
inklyuziv taʼlim, maktabgacha taʼlim, alohida taʼlim ehtiyojlari, defektolog, korreksion-pedagogik yordam, individual yondashuv, erta diagnostika, emotsional farovonlik, ijtimoiy moslashuv, multidissiplinar hamkorlik.Abstract
Mazkur maqolada Oʻzbekistonda maktabgacha taʼlim tashkilotlarida inklyuziv taʼlimni tashkil etishning pedagogik va psixologik asoslari yoritilgan. Unda inklyuziv yondashuvning mazmuni, maktabgacha yosh davrining rivojlantiruvchi ahamiyati, alohida taʼlim ehtiyojlariga ega bolalarni qoʻllab-quvvatlash masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, defektolog faoliyatining inklyuziv taʼlimdagi oʻrni, korreksion-pedagogik ishlarning mazmuni, erta diagnostika, individual yondashuv, emotsional farovonlik, ijtimoiy moslashuv hamda multidissiplinar hamkorlikning ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari maktabgacha taʼlim tashkilotlarida inklyuziv muhitni samarali shakllantirish tizimli pedagogik yondashuv, mutaxassislar hamkorligi va bolaga yoʻnaltirilgan taʼlim muhitini talab etishini koʻrsatadi.
References
1. Oʼzbekiston Respublikasining “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʼgʼrisida”gi Qonuni. OʻRQ-595-son, 2019-yil 16-dekabr
2. Oʻzbekiston Respublikasining “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Qonuni. OʻRQ-637-son, 2020-yil 23-sentyabr
3. Oʻzbekiston Respublikasining “Nogironligi boʻlgan shaxslarning huquqlari toʻgʻrisida”gi Qonuni. OʻRQ-641-son, 2020-yil 15-oktyabr.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Maktabgacha taʼlim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori. 802-son, 2020-yil 22-dekabr.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori. 391-son, 2019-yil 13-may.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori. PQ-4860-son, 2020-yil 13-oktyabr.
7. DEC/NAEYC. Early Childhood Inclusion: A Joint Position Statement of the Division for Early Childhood (DEC) and the National Association for the Education of Young Children (NAEYC). Chapel Hill: The University of North Carolina, FPG Child Development Institute, 2009.
8. Deiner, P. Inclusive Early Childhood Education: Development, Resources, and Practice. 6th ed. Belmont: Cengage Learning, 2012. 640 p.
9. Odom, S. L. Preschool inclusion: What we know and where we go from here. // Topics in Early Childhood Special Education. 2000. Vol. 20, No. 1. P. 20–27.
10. Odom, S. L., Buysse, V., Soukakou, E. Inclusion for Young Children With Disabilities: A Quarter Century of Research Perspectives. // Journal of Early Intervention. 2011. Vol. 33, No. 4. P. 344–356.
11. Barton, E. E., Smith, B. J. Advancing High-Quality Preschool Inclusion: A Discussion and Recommendations for the Field. // Topics in Early Childhood Special Education. 2015. Vol. 35, No. 2. P. 69–78.
12. Sucuoğlu, B., Bakkaloğlu, H., İşcen Karasu, F., Demir, Ş., Akalın, S. Preschool Teachersʼ Knowledge Levels about Inclusion. // Educational Sciences: Theory & Practice. 2014. Vol. 14, No. 4. P. 1477–1483.
13. Siller, M., Morgan, L., Wedderburn, Q., Fuhrmeister, S., Rudrabhatla, A. Inclusive Early Childhood Education for Children With and Without Autism: Progress, Barriers, and Future Directions. // Frontiers in Psychiatry. 2021. Vol. 12. Art. 754648.
