BIOSINTEZLANGAN AG-ZNO GIBRID TO‘LDIRUVCHISINI SAQLOVCHI YANGI NATRIY KARBOKSIMETILSELLYULOZA-PPFMA NANOKOMPOZITLARINING TERMAL VA BIOLOGIK XUSUSIYATLAR
Keywords:
karboksimetilsellyuloza, metakrilat, termal xususiyatlar, antimikrobial faollik, nanokompozitlar, yara bitish.Abstract
Ushbu tadqiqotda biomedikal qo‘llanmalar uchun mo‘ljallangan antimikrobial, antioksidant va antikancer xususiyatlarga ega yangi nanokompozit materiallar ishlab chiqildi. Avval poli(2-okso-2-(pentaftorfenoksi)etil-2-metilprop-2-enoat) (PPFMA) polimeri sintez qilinib, FTIR va NMR usullari yordamida xarakterizatsiya qilindi. So‘ngra PPFMA natriy karboksimetilsellyuloza (NaCMC) bilan in-situ gidrotermal usulda aralashtirildi. Aralashmaning moslashuvchanligi FTIR spektrlari va DSC tahlilidan olingan yagona Tg qiymati orqali tasdiqlandi. NaCMC–PPFMA aralashmasining termal va biologik xususiyatlarini yaxshilash maqsadida Prunus spinosa ekstrakti yordamida biosintez qilingan Ag–ZnO nanozarrachalari 3%, 5% va 7% og‘irlik nisbatlarida kompozitsiyaga qo‘shildi. Olingan nanokompozitlar SEM, EDX, TEM, XRD, FTIR, TGA va DSC usullari bilan o‘rganildi. Biologik sinovlar nanokompozitlarning yuqori antimikrobial faollikka ega ekanligini ko‘rsatdi. Termal tahlil natijalari Ag–ZnO qo‘shilishi natijasida materialning termal barqarorligi 22 °C ga, Tg qiymati esa 9 °C ga oshganini aniqladi. Eng yaxshi yara bitish ko‘rsatkichi NaCMC–PPFMA–3% Ag–ZnO namunasi uchun kuzatilib, 24 soatda 91.67% yara yopilishi qayd etildi. Olingan natijalar ushbu nanokompozitlarning bioxavfsiz yara qoplamalari uchun istiqbolli material ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. Ling, L.L., Schneider, T., Peoples, A.J., Spoering, A.L., et al. (2015). A new antibiotic kills pathogens without detectable resistance. Nature, 517, 455–459. https://doi.org/10.1038/nature14098
2. Nia, S.B., Pooresmaeil, M., Namazi, H. (2020). Carboxymethylcellulose/layered double hydroxides bio-nanocomposite hydrogel: A controlled amoxicillin nanocarrier for colonic bacterial infections treatment. Int. J. Biol. Macromol., 155, 1401–1409. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2019.11.115
3. Salem, S.S. (2022). Bio-fabrication of selenium nanoparticles using baker’s yeast extract and its antimicrobial efficacy on food borne pathogens. Appl. Biochem. Biotechnol., 194, 1898–1910. https://doi.org/10.1007/s12010-022-03809-8
4. Morsi, M., Abdelrazek, E., Ramadan, R., Elashmawi, I., Rajeh, A. (2022). Structural, optical, mechanical, and dielectric properties studies of carbo ellulose/polyacrylamide/lithium titanate nanocomposites films. Polym. Test., 114, 107705. https://doi.org/10.1016/j.polymertesting.2022.107705
5. Yadollahi, M., Farhoudian, S., Namazi, H. (2015). One-pot synthesis of antibacterial chitosan/silver bio-nanocomposite hydrogel beads as drug delivery systems. Int. J. Biol. Macromol., 79, 37–43. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2015.04.032
6. Sivrier, M., Hazman, O., Tillayev, S., Erol, I. (2023). Novel bionanocomposites containing green synthesized silver NPs of a carboxymethyl cellulose-based blend; thermal, optical, biological and dielectric properties. J. Polym. Environ., 31, 3857–3874. https://doi.org/10.1007/s10924-023-02866-2
7. Artun, H., Hazman, O., Tillayev, S., Erol, I. (2023). Preparation of nanocomposite based on chitosan-PDCOEMA containing biosynthesized ZnO: biological and thermal characterization. Int. J. Biol. Macromol., 242, 124753. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2023.124753
8. Das, B., Khan, M.I., Jayabalan, R., Behera, S.K., Yun, S.I., Tripathy, S.K., Mishra, A. (2016). Understanding the antifungal mechanism of Ag@ZnO core-shell nanocomposites against Candida krusei. Sci. Rep., 6, 36403. https://doi.org/10.1038/srep36403
9. Le, V.A.T., Trinh, T.X., Chien, P.N., et al. (2022). Evaluation of the performance of a ZnO-nanoparticle-coated hydrocolloid patch in wound healing. Polymers, 14, 919. https://doi.org/10.3390/polym14050919
10. Rakhshaei, R., Namazi, H. (2017). A potential bioactive wound dressing based on carboxymethyl cellulose/ZnO impregnated MCM-41 nanocomposite hydrogel. Mater. Sci. Eng. C, 73, 456–464. https://doi.org/10.1016/j.msec.2016.12.097

